Rury schedule 40 i 80 — tabela wymiarów i masy (NPS, DN)

Rura 2″ Schedule 40 ma średnicę zewnętrzną 60,3 mm, ściankę 3,91 mm i waży 5,44 kg/m; Schedule 80 tego samego rozmiaru ma ściankę 5,54 mm i waży 7,48 kg/m. Rozmiar (NPS) wyznacza średnicę zewnętrzną, a Schedule — tylko grubość ścianki. Niżej: NPS 1/8–24 (DN 6–600) w milimetrach dla Sch 10, 40, 80, 160 i XXS wg ASME B36.10M, klasy STD i XS, rury nierdzewne 5S–80S wg ASME B36.19M oraz to, czym szereg amerykański różni się od EN 10220.

Krótka odpowiedź

Sch 40 = STD do NPS 10, Sch 80 = XS do NPS 8. Najczęstsze rozmiary w Sch 40: 1/2″ — 21,3 × 2,77 mm (1,27 kg/m), 1″ — 33,4 × 3,38 mm (2,50 kg/m), 2″ — 60,3 × 3,91 mm (5,44 kg/m), 4″ — 114,3 × 6,02 mm (16,08 kg/m), 6″ — 168,3 × 7,11 mm (28,26 kg/m). Średnica zewnętrzna rozmiaru się nie zmienia: grubszy Schedule zmniejsza średnicę wewnętrzną. Każdy wiersz głównej tabeli ma własną kotwicę: NPS 2, DN 100.

Drukuj tabelę

Co oznaczają Schedule i NPS

NPS (Nominal Pipe Size) to umowne oznaczenie rozmiaru, a nie wymiar. Do NPS 12 rzeczywista średnica zewnętrzna jest większa od liczby cali: rura 2″ ma 60,3 mm (2,375 cala), rura 1/2″ — 21,3 mm. Od NPS 14 średnica zewnętrzna równa się rozmiarowi: NPS 14 to 355,6 mm (14,000 cala). DN to metryczne oznaczenie tej samej rury (NPS 2 = DN 50, NPS 4 = DN 100), więc ono też nie podaje średnicy.

Schedule (Sch) to szereg grubości ścianek. W obrębie jednego rozmiaru średnica zewnętrzna stoi w miejscu, a ścianka rośnie od Sch 10 przez 40 i 80 do 160 — maleje średnica wewnętrzna. Ten sam Schedule przy różnych rozmiarach to różna ścianka: Sch 40 przy NPS 1/2 ma 2,77 mm, przy NPS 10 — 9,27 mm. Obok szeregów numerowanych ASME B36.10M zachowuje dawne klasy wagowe: STD (standardowa), XS (wzmocniona) i XXS (podwójnie wzmocniona); dla stali nierdzewnej ASME B36.19M dodaje szereg S — 5S, 10S, 40S, 80S.

Grubość ścianki według Schedule, mm (ASME B36.10M)

Rury ze stali węglowej i stopowej, ze szwem i bez szwu. Średnica zewnętrzna w mm i calach, ścianka w mm; kreska oznacza, że rozmiar nie ma takiej ścianki w normie albo nie potwierdziły jej dwa nasze źródła. Każdy wiersz ma kotwicę — #nps-2, #dn-50 i tak dalej.

Przejdź do rozmiaru: 1/8″ · 1/4″ · 3/8″ · 1/2″ · 3/4″ · 1″ · 1 1/4″ · 1 1/2″ · 2″ · 2 1/2″ · 3″ · 3 1/2″ · 4″ · 5″ · 6″ · 8″ · 10″ · 12″ · 14″ · 16″ · 18″ · 20″ · 22″ · 24″

Dla NPS 1/8, 1/4 i 3/8 nie podajemy Sch 160 ani XXS: wymienia je tylko jedno ze źródeł. NPS 3 1/2 nie ma tu Sch 160, a NPS 14 i większe — XXS. Zwróć uwagę na NPS 8: XXS (22,23 mm) jest cieńsza niż Sch 160 (23,01 mm) — klasy wagowe i numerowane Schedule to dwa osobne szeregi.

Masa rur Schedule, kg/m

Masa gładkiej rury stalowej (7,85 g/cm³) ze wzoru m = 0,0246615 · s · (D − s), gdzie D to średnica zewnętrzna, a s ścianka, obie w mm; 0,0246615 to π · 7,85 / 1000. Każdą wartość sprawdziliśmy z masą w tabeli źródła.

Przykład: 4″ Sch 40 — 0,0246615 · 6,02 · (114,3 − 6,02) = 16,08 kg/m, więc sztanga 6 m waży 96,5 kg; ta sama długość w Sch 80 — 133,9 kg. Inne rozmiary i rury EN policzysz w kalkulatorze masy rur.

STD i XS: gdzie rozchodzą się z Sch 40 i Sch 80

STD pokrywa się z Sch 40 do NPS 10, a XS z Sch 80 — do NPS 8. Wyżej STD zostaje przy 9,53 mm (0,375 cala), XS przy 12,70 mm (0,500 cala), a Schedule dalej rośnie: przy NPS 12 Sch 40 ma 10,31 mm wobec 9,53 dla STD, a Sch 80 — 17,48 mm wobec 12,70 dla XS. Tabele ASTM A53 podają zarówno klasę, jak i Schedule:

Jeśli na rysunku jest „NPS 12 Sch 40”, rura STD nie wystarczy: jest o 0,78 mm cieńsza i o 5,85 kg/m lżejsza. Sprawdź, czego dokładnie wymaga specyfikacja.

Rury nierdzewne: 5S, 10S, 40S, 80S (ASME B36.19M)

Rury nierdzewne (ASTM A312 i podobne) mają te same średnice zewnętrzne co według B36.10M i własny szereg S. 40S i 80S pokrywają się z Sch 40 i Sch 80 do NPS 10; przy NPS 12 40S ma 9,53 mm (Sch 40 — 10,31), a 80S 12,70 mm (Sch 80 — 17,48). 5S i 10S to cienkie ścianki do instalacji niskociśnieniowych. Ścianka, mm:

Dla NPS 14–24 podajemy tylko 5S i 10S: 40S i 80S tych rozmiarów są w jednym z naszych źródeł, a w dwóch pozostałych ich brak, więc ściankę bierz z zamówienia i atestu. NPS 22 pomijamy z tego samego powodu.

Masa rury nierdzewnej, kg/m

Masa rury z 1.4301 (304) przy gęstości 7,90 g/cm³; 1.4404 (316L), 8,00 g/cm³, jest cięższa o 1,3 %. Rura 2″ 10S waży 3,96 kg/m z 304 i 4,01 kg/m z 316L. Rury nierdzewne w wymiarach europejskich i wg DIN znajdziesz w kalkulatorze rury nierdzewnej.

NPS, DN i średnica zewnętrzna a EN 10220

DN występuje w obu systemach, ale średnica zewnętrzna jest różna. Rury europejskie wg EN 10220 (w tym szeregu robi się rury bez szwu EN 10216 i ze szwem EN 10217) pokrywają się z ASME przy DN 15, 40, 50, 80, 100, 150 i 200; przy DN 20, 25 i 32 są większe o 0,2–0,3 mm, a przy DN 65 i DN 125 to w ogóle inne rury:

W praktyce: kształtka czy kołnierz zamówione według NPS (ASME B16.9, B16.5) są robione pod średnicę ASME. Przy DN 65 (73,0 wobec 76,1 mm) i DN 125 (141,3 wobec 139,7 mm) rura EN w ogóle nie pasuje do kształtki ASME; przy DN 20–32 różnica 0,2–0,3 mm daje niewielki uskok w grani spoiny doczołowej. Ściankę też podaje się inaczej: „DN 50 Sch 40” to ścianka wg ASME (3,91 mm), a zamówienie wg EN podaje D × t w milimetrach z szeregu europejskiego. Szereg europejski z masami jest w tabeli DN i cali kalkulatora masy rur.

Przykład: dobór rury według Schedule

Instalacja sprężonego powietrza NPS 2 ze stali węglowej, na rysunku Sch 40: zamawiamy rurę 60,3 × 3,91 mm, 5,44 kg/m, średnica wewnętrzna 52,5 mm. Dziesięć sztang po 6 m waży 326 kg. Jeśli w magazynie jest tylko Sch 80 (5,54 mm), średnica zewnętrzna, kształtki i kołnierze zostają te same, średnica wewnętrzna spada do 49,2 mm, a masa rośnie do 449 kg — i w każdym złączu jest więcej metalu do wypełnienia. W drugą stronę: Sch 10 (2,77 mm, 3,93 kg/m) jest lżejsza, ale o tym, czy wytrzyma ciśnienie, decyduje obliczenie wytrzymałościowe, nie ta tabela. Ukosowanie rób pod rzeczywistą ściankę — zob. przygotowanie krawędzi — a wcięcia trasuj szablonem wcięcia rury.

Dokąd dalej

Masa dowolnej rury i profilu — kalkulator masy rur; rury nierdzewne wg EN i DIN — kalkulator rury nierdzewnej; pozycje i technika spawania złączy rur — spawanie rur w pozycjach.

Autor: Dmitry Frolov, spawacz i ślusarz konstrukcji stalowych Aktualizacja: 24 października 2026