Szablon wcinki i cięcia skośnego rury do wydruku
Podaj średnice i kąt — dostajesz rozwinięcie, które drukuje się w skali 1:1. Owiń nim rurę, odrysuj linię i tnij. Na jednej stronie trzy trasowania: siodło na końcu odgałęzienia, otwór w rurze głównej i cięcie skośne do kolana segmentowego.
Jak korzystać z szablonu
- Wydrukuj w skali 100 %. W oknie drukowania wyłącz „dopasuj do strony”. Najpierw przyłóż linijkę do odcinka kontrolnego na kartce: jeśli nie ma dokładnie 100 mm, drukuj ponownie, aż będzie.
- Narysuj linię na rurze. Odmierz od końca odgałęzienia wartość „odmierzyć od końca” i poprowadź linię dokładnie po obwodzie — owiń rurę paskiem papieru o prostej krawędzi i odrysuj wzdłuż niej.
- Obetnij i owiń. Obetnij szablon po grubej linii trasowania i owiń tak, żeby obcięta krawędź leżała dokładnie na linii na rurze. Gdy pasów jest kilka, owijaj je po kolei, na styk.
- Odrysuj i odetnij. Odrysuj czerwoną linię cięcia, zdejmij papier i odetnij część zakreskowaną. Zostaw milimetr naddatku i doszlifuj, aż odgałęzienie usiądzie bez szczeliny.
Podziałka wzdłuż linii trasowania jest w stopniach po obwodzie odgałęzienia. Znaki 0° i 180° muszą leżeć w płaszczyźnie osi obu rur, czyli na tych tworzących odgałęzienia, które patrzą wzdłuż rury głównej, a 90° i 270° — po bokach. Przed owinięciem narysuj na odgałęzieniu linię osiową i ustaw na niej 0°. Przy wcince skośnej znak 0° trafia na stronę kąta rozwartego — na „grzbiet” pochylonej rury.
Co jest liczone
Linia cięcia to przenikanie dwóch walców rozwinięte na płaszczyznę. Dla odgałęzienia o promieniu r, wchodzącego w rurę główną o promieniu R pod kątem θ, odległość wzdłuż odgałęzienia do linii cięcia przy kącie φ po obwodzie wynosi
L(φ) = [√(R² − r²·cos²φ) − r·sin φ·cos θ] / sin θ
Ta sama linia widziana od strony rury głównej daje obrys otworu, a jej długość w przestrzeni — długość spoiny. Przy cięciu skośnym linia jest zwykłą sinusoidą: h(φ) = r·tg β·(1 + cos φ), gdzie β to kąt cięcia.
Rozwinięcie walca jest konstrukcją dokładną, a nie przybliżeniem: powierzchnia rozwija się na płasko bez rozciągania. Błąd wnoszą tylko drukarka i grubość rysika.
Przykład
Odgałęzienie 60,3 mm w rurę główną 108 mm pod kątem 90°. Rozwinięcie ma długość π × 60,3 = 189,4 mm — dwa pasy na A4 pionowo. Głębokość siodła to 9,2 mm: 54 − √(54² − 30,15²). Tę wartość odmierza się od końca odgałęzienia pod linię trasowania.
Gdy obie rury mają 108 mm, siodło ma głębokość dokładnie jednego promienia, 54 mm, a spoina — 413 mm, o mniej więcej jedną piątą więcej niż obwód rury (339 mm). Im głębsze siodło, tym więcej spoiwa i czasu zabiera złącze; długość spoiny na pieniądze przelicza kalkulator kosztu metra spoiny.
Dla kolana 90° z trzech części tej samej rury kąt cięcia wynosi 22,5°, a wznios cięcia na średnicy — 108 × tg 22,5° = 44,7 mm.
Czego szablon nie wie
- Odstęp i ukos. Linia pokazuje, gdzie stykają się powierzchnie zewnętrzne. Odstęp w grani, ukos i próg wykonuje się potem, ręcznie.
- Owalność. Rura rzadko jest idealnie okrągła: na owalnej szablon zamyka się z niewielkim przesunięciem. Rozłóż je po równo na oba końce rozwinięcia.
- Wcinki przesunięte. Tylko przecinające się osie i prosta rura główna.
Samo spawanie złącza — pozycje na rurze nieobrotowej i zmiana techniki po drodze — opisuje artykuł o pozycjach spawania rur. Do redukcji stożkowej między dwiema średnicami służy rozwinięcie stożka.
Częste pytania
Jak wydrukować szablon w skali 1:1?
W oknie drukowania ustaw skalę 100 % i wyłącz „dopasuj do strony” oraz „zmniejsz, aby zmieścić”. Potem przyłóż linijkę do odcinka kontrolnego, który jest na każdym pasie: ma mieć dokładnie 100 mm. Jeśli wychodzi 97 albo 103, drukarka zmieniła skalę i szablon myli się o te same trzy procent — drukuj jeszcze raz.
Rozwinięcie jest dłuższe niż kartka A4. Co wtedy?
Szablon sam dzieli się na pasy równej szerokości, które mieszczą się w polu wydruku. Owijaj je kolejno, na styk, w kolejności wydrukowanej na pasach. Rura 108 mm ma obwód 339 mm — to trzy pasy na A4 pionowo albo dwa na A4 poziomo.
Jaką średnicę wpisać — nominalną czy zewnętrzną?
Zewnętrzną, taką, jaką pokazuje suwmiarka. Rura DN 50 ma na zewnątrz 60,3 mm, DN 100 — 114,3 mm; średnica nominalna wpisana w pole da szablon za krótki na całym obwodzie. Podpowiedź pod polem zawiera typowe wymiary z EN 10220, ale można wpisać dowolny.
Czy szablon uwzględnia grubość ścianki i ukosowanie?
Wcinka jest wykreślona po zewnętrznej powierzchni odgałęzienia: krawędź zewnętrzna przylega do rury głównej na całym obwodzie. Dla rury cienkościennej to wystarcza. Przy grubej ściance krawędź wewnętrzna opiera się po bokach siodła — podszlifowuje się ją, aż odgałęzienie usiądzie, a ukos pod pełny przetop przygotowuje się osobno.
Pod jakim kątem ciąć segmenty kolana?
Kąt kolana dzieli się przez podwojoną liczbę styków. Kolano 90° z dwóch części ma jeden styk i tnie się je pod 45°; z trzech części — dwa styki po 22,5°; z czterech — po 15°. Segmenty środkowe tnie się z obu końców, skrajne z jednego.
Czy szablon liczy wcinkę przesuniętą albo wcinkę w łuk?
Nie. Szablon powstaje dla odgałęzienia, którego oś przecina oś prostej rury głównej, pod kątem od 30 do 90°. Wcinka mimośrodowa i wcinka w łuk idą po innej krzywej i tutaj nie są liczone.
Aktualizacja: