Kalkulator dopuszczalnych wad wg ISO 5817
Pokazuje graniczny wymiar niezgodności dla wybranego poziomu jakości i grubości materiału, a po wpisaniu wartości zmierzonej od razu wydaje ocenę. Poziomy B, C i D, jedenaście najczęściej mierzonych wad.
Trzy poziomy jakości
ISO 5817 nie opisuje spoiny „dobrej” i „złej”. Podaje trzy zestawy wartości granicznych, a o tym, który obowiązuje, decyduje konstrukcja, nie spawacz.
| Poziom | Nazwa | Gdzie stosowany |
|---|---|---|
| B | Wysoki | Odpowiedzialne konstrukcje nośne, zbiorniki ciśnieniowe, EXC3–EXC4 wg EN 1090-2 |
| C | Średni | Większość konstrukcji maszynowych i budowlanych, EXC2 |
| D | Podstawowy | Elementy nieobciążone i drugorzędne, balustrady, ramy |
Jak czytać limit
Większość limitów podano nie liczbą bezwzględną, lecz wzorem od grubości albo
od szerokości spoiny, z górnym pułapem. Przykładowo podtopienie na poziomie C
ograniczono jako h ≤ 0,1·t, ale nie więcej niż 0,5 mm. Na blasze
4 mm daje to 0,4 mm, a na blasze 20 mm nie 2 mm, tylko te same
0,5 mm, bo zadziała pułap.
Pęknięcia (100) i brak przyklejenia (401) są niedopuszczalne na wszystkich trzech poziomach. Brak przetopu (402) jest niedopuszczalny na poziomach B i C, a na D dopuszczony w ograniczonym zakresie. Niecałkowicie wypełniony rowek (511) jest niedopuszczalny na poziomie B. W tych przypadkach kalkulator tak właśnie pisze — „niedopuszczalne”, bez liczby.
Oznaczenia wad
Numery w nawiasach to oznaczenia wg ISO 6520-1. Tak podpisuje się wady w protokołach badań i pod tymi numerami szuka się niezgodności w tablicach ISO 5817: 502 — nadmierny nadlew spoiny czołowej, 503 — wypukłość pachwinowej, 504 — nadmierny przetop, 507 — przesunięcie liniowe, 511 — niecałkowicie wypełniony rowek, 515 — wklęśnięcie grani, 5011 i 5012 — podtopienie, 2011 i 2017 — pęcherze.
Materiał ma charakter pomocniczy: oszczędza wertowanie tablic przy stanowisku, ale ocenę spoiny wydaje kontroler, a moc obowiązującą ma tekst normy.
Częste pytania
Jaki poziom jakości wybrać, gdy rysunek go nie podaje?
Poziom wyznacza konstruktor, nie spawacz. Brak oznaczenia na rysunku to powód, żeby zapytać, a nie żeby wybrać samemu. W budowie maszyn najczęściej stosuje się C; dla konstrukcji nośnych poziom wynika z klasy wykonania wg EN 1090-2 (EXC2 zwykle C, EXC3 i EXC4 — B).
Poziom B to znaczy „bez wad”?
Nie. To najostrzejszy z trzech poziomów ISO 5817, ale i on dopuszcza niezgodności. Poziomu „idealnego” norma w ogóle nie zna: opisuje nie brak wad, lecz granicę, za którą spoina jest niezgodna. Istnieje jeszcze poziom B+ wg EN 1090-2 z dodatkowymi zaostrzeniami dla EXC4.
Pęknięcie jest małe — może jednak dopuszczalne?
Nie. Pęknięcia, brak przyklejenia, a od poziomu C także brak przetopu są niedopuszczalne niezależnie od rozmiaru. To niezgodności, które rosną pod obciążeniem, więc norma nie podaje dla nich wymiaru granicznego — tylko zakaz. Taki odcinek się wycina i przespawuje.
Czy kalkulator zastępuje protokół badania?
Nie. Pokazuje limit z normy dla danej grubości, żeby nie wertować tablic, ale ocenę spoiny wydaje uprawniony kontroler, a rozstrzyga tekst normy. Sprawdź wartość w ISO 5817, zanim powołasz się na nią w dokumencie.
Aktualizacja: