Podtopienie spoiny: przyczyny i sposób naprawy
Numer 5011 wg ISO 6520-1. Rowek wzdłuż granicy spoiny, gdzie materiał rodzimy został nadtopiony, a stopiwo tam nie dotarło. Groźne nie samą głębokością, lecz tym, że jest gotowym karbem o ostrym dnie.
Dlaczego powstaje
Mechanizm jest wszędzie ten sam: łuk nadtapia krawędź materiału szybciej, niż jeziorko zdąży ją wypełnić. Wszystko, co wzmacnia pierwsze albo osłabia drugie, daje podtopienie.
| Przyczyna | Co się dzieje | Co zrobić |
|---|---|---|
| Za wysoki prąd | Łuk wyjada krawędź głębiej niż trzeba | Ująć 10–20 A, sprawdzić w kalkulatorze |
| Za szybkie prowadzenie | Jeziorko nie zdąży rozpłynąć się do krawędzi | Zwolnić, pilnować szerokości ściegu |
| Długi łuk | Plamka nagrzewania szersza od jeziorka | Trzymać łuk mniej więcej na średnicę elektrody |
| Zły kąt elektrody | Łuk uderza w krawędź, a nie w jeziorko | Pochylenie 10–20° w stronę ruchu, bez przechyłu w bok |
| Brak zatrzymania na krawędzi | Przy zakosach jeziorko nie wypełnia brzegu | Zatrzymywać się w skrajnych punktach na ułamek sekundy |
| Za gruba elektroda | Jeziorko szersze, niż potrzeba przy tej grubości | Wziąć mniejszą średnicę, iść dwoma ściegami |
Różnice między metodami
- MMA. Najczęściej za wysoki prąd plus długi łuk. W pionie dochodzi pośpiech: jeziorko chce spłynąć, spawacz przyspiesza i dostaje podtopienie górnej krawędzi.
- MIG/MAG. Typowy zestaw to wysokie napięcie przy dużej prędkości. Łuk robi się szeroki i płaski, krawędź zostaje wyjedzona, a drut nie nadąża wypełnić. Pomaga obniżenie napięcia albo zwiększenie podawania.
- TIG. Podtopienie pojawia się, gdy spoiwo podaje się rzadko albo za mało: łuk trzyma jeziorko, jeziorko zjada krawędź, a metalu w nim brakuje. Tu leczy nie prąd, lecz rytm podawania pręta.
Co mówią normy
Podtopienie normuje się co do głębokości i charakteru. Łagodne, o płaskim dnie, i ostre to dwie różne rzeczy: drugie koncentruje naprężenia znacznie silniej i w wielu przypadkach jest niedopuszczalne niezależnie od głębokości.
| Poziom wg ISO 5817 | Podejście do podtopienia | Gdzie stosowany |
|---|---|---|
| B | Najostrzejsze ograniczenia głębokości | Zbiorniki ciśnieniowe, obciążenia dynamiczne |
| C | Umiarkowane tolerancje | Większość konstrukcji stalowych |
| D | Najłagodniejsze | Wyroby nieodpowiedzialne, obciążenia statyczne |
Konkretne wartości graniczne zależą od grubości materiału i od poziomu podanego na rysunku albo w WPS z powołaniem na ISO 5817. Jeśli w dokumentacji poziomu nie ma, dla konstrukcji spawanych ogólnego przeznaczenia przyjmuje się domyślnie C.
Jak naprawiać
- Ocenić głębokość i charakter: łagodne czy o ostrym dnie. Przy wątpliwości — spoinomierz albo pomiar z odcisku.
- Oczyścić odcinek do czystego metalu, usunąć zgorzelinę i żużel.
- Płytkie i łagodne — napawać cienką elektrodą na obniżonym prądzie, potem zeszlifować do lica, nie pocieniając materiału rodzimego.
- Głębokie albo ostre — wybrać szlifierką z zapasem poza granice wady i spawać od nowa wg instrukcji.
- Usunąć przyczynę: przy tym samym prądzie podtopienie wróci na następnej spoinie.
Częste pytania
Jakie podtopienie jest dopuszczalne?
Zależy od poziomu jakości wg ISO 5817. Przy poziomie B podtopienie łagodne dopuszcza się bardzo ograniczenie, przy C i D wymagania są łagodniejsze, ale zawsze głębokość ograniczona jest ułamkiem grubości materiału i wartością bezwzględną w milimetrach. Konkretne liczby dla twojej grubości znajdziesz w tablicy normy — poziom wyznacza projekt, nie spawacz.
Dlaczego podtopienie pojawia się tylko w pionie?
W pionie prąd i tak jest obniżony, a jeziorko chce spłynąć, więc spawacz odruchowo przyspiesza. Szybkie prowadzenie przy normalnym prądzie to klasyczny zestaw dający podtopienie górnej krawędzi. Pomaga zatrzymanie na krawędziach przy prowadzeniu schodkami.
Czy można zaspawać podtopienie od góry?
Płytkie i łagodne bywa naprawiane starannym napawaniem cienką elektrodą i zeszlifowaniem do lica. Ale jeśli podtopienie jest głębokie albo ma ostre dno, napoina od góry zostawia karb w środku — odcinek wybiera się i spawa od nowa.
Aktualizacja: