Protokół badania wizualnego
Formularz VT wg EN ISO 17637 z gotową tabelą kryteriów akceptacji: podaj poziom jakości, rodzaj spoiny i grubość, a generator wstawi wartości dopuszczalne wg ISO 5817 dla każdej niezgodności i zostawi kolumny na pomiar i ocenę. Pobiera się tabelą.
Krótka odpowiedź
Badanie wizualne przechodzi każda spoina — pozostałe metody stosuje się wyrywkowo. ISO 17637 ustala warunki: co najmniej 350 lx na powierzchni, oko nie dalej niż 600 mm, kąt nie mniejszy niż 30°. Kryteria akceptacji podaje ISO 5817 według poziomu z dokumentacji. Generator niżej składa protokół z gotową tabelą dopuszczalnych wartości dla twojej grubości.
Co widzi badanie wizualne, a czego nie
Oko znajduje tylko to, co wychodzi na powierzchnię: podtopienie, nadlew, wklęsłość grani, przesunięcie brzegów, pory, pęknięcia na licu i w grani. Przyklejenia i braku przetopu wewnątrz spoiny nie zobaczy — do nich potrzebna jest radiografia, ultradźwięki albo inna metoda objętościowa. Mimo to pozycje te stoją w tabeli protokołu i nie jest to pomyłka: tabela wymienia kryteria akceptacji wg ISO 5817, a nie listę tego, co da się dostrzec okiem. Przy spoinie jednostronnej z dostępem do grani brak przetopu jest właśnie widoczny.
Poziom jakości bierze się z dokumentacji projektowej, a nie z oceny badającego. Wg EN 1090-2 wynika on z klasy wykonania: EXC1 — D, EXC2 — C, EXC3 — B. Jeśli klasy w dokumentach nie ma, dla nośnych konstrukcji stalowych najczęściej domyślnie przyjmuje się EXC2, ale potwierdzić to musi osoba odpowiedzialna za spawanie, a nie ta, która trzyma lupę.
Co zapisać, żeby protokół przyjęto
Puste rubryki w formularzu nie są formalnością. Numer spoiny i odniesienie do rysunku wiążą protokół z wyrobem, odniesienie do WPS — z technologią, znak spawacza — z człowiekiem. Bez tego powiązania wpis „zgodne” odnosi się nie wiadomo do czego i przy rozliczeniu nic nie znaczy.
Warunki badania też się zapisuje: oświetlenie, odległość i kąt to wymagania normy, a jeśli ich nie spełniono, wyniku nie można uznać za uzyskany wg ISO 17637.
Częste pytania
Jaki poziom jakości wybrać?
Żadnego — poziomu się nie wybiera. Stoi on w dokumentacji projektowej, a wg EN 1090-2 wynika z klasy wykonania: EXC1 daje D, EXC2 daje C, EXC3 daje B. Badający poziom stosuje, a nie wyznacza.
Dlaczego w tabeli jest przyklejenie i brak przetopu, skoro VT ich nie widzi?
Bo to wykaz kryteriów akceptacji wg ISO 5817, a nie lista tego, co widać okiem. Część z nich rzeczywiście wymaga badania objętościowego, a część jest widoczna: przy spoinie jednostronnej z dostępem do grani brak przetopu rozpoznaje się wprost w grani.
Czy badający musi mieć certyfikat?
ISO 17637 wymaga przeszkolonego personelu, a konkretny stopień wg EN ISO 9712 wymagają zamawiający albo stosowana norma. Dla konstrukcji wg EN 1090 wymagania wobec personelu stawia sama norma wraz ze specyfikacją zamówienia.
Pomiar wyszedł powyżej wartości dopuszczalnej — co dalej?
Zapisać niezgodność i zatrzymać się. Decyzję o naprawie albo odrzuceniu podejmuje osoba odpowiedzialna za spawanie, według zatwierdzonej procedury naprawczej. Badający mierzy i zapisuje, ale nie dysponuje spoiną.
Aktualizacja: