Katalog wad spoin wg ISO 6520-1
Klasyfikacja międzynarodowa dzieli wszystkie niezgodności na sześć grup i nadaje każdej numer. Numer ten trafia do protokołów badań, więc znać go powinien nie tylko kontroler.
Sześć grup
| Numer | Grupa | Co obejmuje |
|---|---|---|
| 100 | Pęknięcia | Podłużne, poprzeczne, promieniste, w kraterze; zimne i gorące |
| 200 | Pustki | Pory gazowe, pęcherze, jamy skurczowe, wgłębienie krateru |
| 300 | Wtrącenia stałe | Żużlowe, topnikowe, tlenkowe, metaliczne (w tym wolfram) |
| 400 | Przyklejenia i brak przetopu | Brak wtopienia w krawędź lub między ściegami, brak przetopu grani |
| 500 | Wady kształtu | Podtopienie, nawis, nadmierny nadlew, przesunięcie krawędzi, przepalenie |
| 600 | Pozostałe | Odpryski, przypadkowe zajarzenie łuku, zadziory, pocienienie materiału |
Główne wady: przyczyna i co robić
| Numer | Wada | Przyczyna | Co zmienić |
|---|---|---|---|
| 2011 | Pory gazowe | Wilgoć, brud, zerwana osłona gazowa, długi łuk | Wysuszyć elektrody, oczyścić krawędzie, sprawdzić gaz i przeciąg |
| 2024 | Wgłębienie krateru | Gwałtowne przerwanie łuku na końcu spoiny | Wypełniać krater ruchem powrotnym, włączyć opadanie prądu |
| 301 | Wtrącenia żużla | Nieoczyszczony poprzedni ścieg, łuk ucieka przed żużel | Czyścić każdy ścieg, prowadzić łuk przed jeziorkiem |
| 304 | Wtrącenia wolframu | Dotknięcie elektrodą jeziorka lub spoiwa przy TIG | Przeostrzyć wolfram, trzymać odstęp, podnieść prąd zajarzenia |
| 401 | Przyklejenie | Za niski prąd, za duża prędkość, zły kąt | Podnieść prąd, zwolnić prowadzenie, zmienić pochylenie elektrody |
| 402 | Brak przetopu grani | Mały odstęp, duży próg, zbyt gruba elektroda | Zwiększyć odstęp, zmniejszyć próg, wziąć cieńszą elektrodę |
| 5011 | Podtopienie | Za wysoki prąd, za duża prędkość, długi łuk | Ująć prąd, zatrzymać się na krawędzi, skrócić łuk |
| 502 | Nadmierny nadlew | Za mała prędkość, nadmiar spoiwa | Przyspieszyć prowadzenie, zmniejszyć podawanie drutu |
| 506 | Nawis | Metal położył się na nienagrzaną krawędź bez wtopienia | Podnieść prąd, zmienić kąt, zmniejszyć prędkość podawania |
| 507 | Przesunięcie krawędzi | Błąd składania, słabe sczepienia | Złożyć ponownie, gęściej sczepiać, użyć przyrządu |
| 510 | Przepalenie | Za wysoki prąd na cienkiej blasze, duży odstęp | Ująć prąd, spawać punktowo lub z przerywaniem, dać podkładkę |
| 100 | Pęknięcia zimne | Wodór + struktura hartownicza + naprężenia | Podgrzewanie, elektrody niskowodorowe, suszenie, kolejność ściegów |
| 100 | Pęknięcia gorące | Siarka i fosfor, sztywny kształt spoiny, naprężenia rozciągające | Zmienić kształt ściegu, obniżyć energię liniową, zmienić spoiwo |
| 602 | Odpryski | Niskie napięcie, czysty CO₂, długi wylot | Podnieść napięcie, przejść na mieszankę, skrócić wylot |
Poziomy jakości wg ISO 5817
Ta sama wada jest dopuszczalna albo niedopuszczalna zależnie od poziomu przyjętego w projekcie.
| Poziom | Ostrość | Gdzie stosowany |
|---|---|---|
| B | Wysoka | Zbiorniki ciśnieniowe, konstrukcje nośne odpowiedzialne, obciążenia dynamiczne |
| C | Średnia | Większość konstrukcji spawanych ogólnego przeznaczenia |
| D | Umiarkowana | Wyroby nieodpowiedzialne, obciążenia statyczne |
Dla porów, podtopień i nadmiernego nadlewu ISO 5817 podaje wymiary graniczne zależne od poziomu. Dla pęknięć wymiaru granicznego nie ma: każde pęknięcie to brak — tak samo przy B, C i D.
Czym się je wykrywa
| Metoda | Co widzi | Ograniczenie |
|---|---|---|
| VT — wizualna | Powierzchniowe: podtopienie, nawis, odpryski, kształt spoiny | Nic wewnątrz materiału |
| PT — penetracyjna | Pęknięcia i pory wychodzące na powierzchnię | Tylko wady otwarte, powierzchnia musi być czysta |
| MT — magnetyczno-proszkowa | Pęknięcia powierzchniowe i podpowierzchniowe | Tylko materiały ferromagnetyczne |
| UT — ultradźwiękowa | Wewnętrzne: brak przetopu, przyklejenia, pęknięcia | Potrzebny dostęp i wykwalifikowany operator |
| RT — radiograficzna | Pory, wtrącenia, brak przetopu — z dokumentacją na zdjęciu | Kosztowna, wymaga ochrony radiologicznej |
Częste pytania
Czym niezgodność różni się od wady?
Ściśle wg ISO 6520-1 każde odchylenie od idealnej spoiny to niezgodność spawalnicza (imperfection). Wadą (defect) staje się dopiero wtedy, gdy przekracza poziom jakości przyjęty dla danej konstrukcji. Pory 0,3 mm przy poziomie D są normą, te same pory przy poziomie B to brak.
Jaki poziom jakości wybrać?
Nie wybiera go spawacz, tylko projekt: poziom podaje rysunek albo WPS z powołaniem na ISO 5817. Jeśli w dokumentacji nic nie ma, dla konstrukcji spawanych ogólnego przeznaczenia przyjmuje się domyślnie poziom C.
Czy wadę można naprawić napawając od góry?
Nie. Wadliwy odcinek wycina się lub wyszlifowuje do czystego metalu, czyści, w razie potrzeby podgrzewa i spawa od nowa. Zaspawany od góry brak przetopu pozostaje brakiem przetopu — po prostu przestaje być widoczny.
Aktualizacja: