Pory w spoinie: przyczyny i jak się ich pozbyć
Numer 2011 wg ISO 6520-1. Najczęstsza wada, a przy tym najlepiej diagnozowalna: po rozmieszczeniu i kształcie porów niemal zawsze widać, co dokładnie poszło nie tak — gaz, wilgoć czy przygotowanie.
Skąd bierze się gaz w spoinie
Ciekły metal rozpuszcza gazy wielokrotnie chętniej niż stały. Przy krzepnięciu rozpuszczalność gwałtownie spada, gaz się wydziela — i jeśli spoina zastygła szybciej, niż pęcherzyk zdążył wyjść, zostaje w środku.
Źródła gazu są trzy i wszystkie da się usunąć:
- Wilgoć — w otulinie elektrody, na krawędziach, w wężu, w butli. Daje wodór, a wodór grozi nie tylko porami, ale i pęknięciami zimnymi.
- Zanieczyszczenia — olej, farba, rdza, grunt, ślady markera, cynk. Przy nagrzewaniu rozkładają się z wydzieleniem gazu.
- Powietrze — wchodzi tam, gdzie osłona gazowa nie działa: przeciąg, zapchana dysza, za duży wylot, za długi łuk.
Po wyglądzie porów widać przyczynę
| Jak wygląda | Co oznacza | Co sprawdzić najpierw |
|---|---|---|
| Równomiernie na całej długości | Stałe źródło: gaz albo materiał dodatkowy | Przepływ gazu, skład mieszanki, wilgotność elektrod |
| Skupiskami w pewnych miejscach | Miejscowe zanieczyszczenie | Oczyszczenie krawędzi, resztki farby i gruntu |
| Łańcuszkiem wzdłuż grani | Problem w składaniu albo przygotowaniu | Odstęp, próg, rdza w ukosowaniu |
| Pojedyncze duże, na początku spoiny | Brak wstępnego wypływu gazu | Pre-flow 0,5–2 s, przedmuchać wąż po wymianie butli |
| Na końcu spoiny, w kraterze | Brak wypływu końcowego | Post-flow ≈ 1 s na każde 10 A prądu |
| Kanaliki wychodzące na powierzchnię | Dużo gazu, jeziorko gęste | Zwolnić, podnieść energię liniową, wysuszyć materiał |
MMA: co daje pory
- Zawilgocona otulina. Elektrody zasadowe nabierają wody w kilka godzin od otwarcia opakowania. Suszenie — 250–350 °C przez godzinę; szczegóły w artykule o rodzajach otuliny.
- Długi łuk. Trzymaj go mniej więcej na średnicę elektrody: im dłuższy, tym więcej powietrza wciąga do jeziorka.
- Dmuch magnetyczny. Łuk odchodzi w bok, osłona się rwie. Pomaga przełożenie zacisku masy i spawanie od strony masy.
MIG/MAG: co daje pory
- Dysza zapchana odpryskami. Najczęstsza przyczyna. Czyścić i spryskiwać środkiem antyodpryskowym regularnie, a nie „jak już całkiem”.
- Przepływ gazu. Orientacyjnie litry na minutę odpowiadają średnicy dyszy w milimetrach. Powyżej 20 l/min robi się gorzej, nie lepiej.
- Długi wylot drutu. Dysza oddala się od jeziorka, strefa osłonięta się przesuwa. Trzymać 10–15 mm.
- Ocynk i grunt. Cynk wrze w 907 °C, czyli wprost w jeziorku. Krawędzie oczyszcza się do czystego metalu na 20–30 mm w każdą stronę.
- Nieszczelny wąż. Zasysanie powietrza przez pęknięcie daje pory przy formalnie poprawnym przepływie. Sprawdza się wodą z mydłem.
TIG: co daje pory
- Brudne spoiwo. Pręt bierze się czystymi rękawicami i przeciera; odcisk palca to już tłuszcz.
- Brak osłony grani. Na rurach nierdzewnych grań utlenia się od środka — potrzebny argon do wnętrza rury.
- Krótki wypływ końcowy. Orientacyjnie sekunda na każde 10 A. Niebieski albo czarny wolfram to objaw wprost.
- Zanieczyszczony argon. Resztki poniżej 10–15 bar lepiej nie używać do złączy odpowiedzialnych.
Co zrobić, gdy spoina już jest porowata
- Ustalić granice wadliwego odcinka — wzrokowo, a przy wątpliwości badaniem penetracyjnym.
- Wybrać metal szlifierką albo wyciąć do czystego materiału, z zapasem 15–20 mm poza granice wady.
- Oczyścić, odtłuścić i osuszyć krawędzie.
- Usunąć przyczynę — inaczej powtórzy się dokładnie to samo.
- Spawać od nowa na parametrach z instrukcji, w razie potrzeby z podgrzewaniem.
- Skontrolować ponownie.
Połóż krótki ścieg na czystej płytce tymi samymi parametrami. Jeśli pory zniknęły — problem tkwi w przygotowaniu albo w materiale podstawowym. Jeśli zostały — przyczyna jest w gazie, materiale dodatkowym albo w sprzęcie.
Częste pytania
Dlaczego spoina jest porowata tylko na dworze?
Wiatr zdmuchuje osłonę gazową. Dla MIG/MAG krytyczny jest już przeciąg 2 m/s, dla TIG jeszcze mniejszy. Zwiększanie przepływu nie pomaga: powyżej 20 l/min strumień staje się turbulentny i sam zasysa powietrze. Pomagają osłony, a na montażu — przejście na MMA albo drut proszkowy samoosłonowy.
Pory pojawiły się po wymianie butli — dlaczego?
Trzy częste przyczyny: w butli jest inny gaz, ciśnienie resztkowe jest za niskie (poniżej 10–15 bar z dna idzie wilgoć i zanieczyszczenia), albo po wymianie nie przedmuchano węża. Zapas w butli sprawdzisz w kalkulatorze zużycia gazu.
Czy pory można zaspawać od góry?
Nie. Porowaty odcinek wybiera się do czystego metalu i spawa od nowa, po usunięciu przyczyny. Napoina położona na pory zostawia je w środku spoiny — przestają być widoczne, ale wytrzymałość złącza nie wraca.
Aktualizacja: