Numery wad spoin wg ISO 6520-1
401, 5011, 2011 — w protokole badań wizualnych, radiograficznych i ultradźwiękowych niezgodność zapisuje się numerem, a nie nazwą. Poniżej pełna tabela w sześciu grupach, z nazwą przy każdym numerze i odesłaniem do artykułu tam, gdzie wada jest opisana szczegółowo.
Krótka odpowiedź
Numery, które najczęściej trafiają do protokołu:
- 100 — pęknięcie, 104 — pęknięcie w kraterze
- 2011 — pojedynczy por, 2012 — porowatość równomierna
- 3041 — wtrącenie wolframu (typowe przy TIG)
- 401 — przyklejenie, 402 — brak przetopu
- 5011 — podtopienie ciągłe
- 507 — przesunięcie liniowe brzegów
- 510 — przepalenie
- 602 — odpryski
Jak czytać numer
Pierwsza cyfra to grupa niezgodności: 1 — pęknięcia, 2 — pustki i pory, 3 — wtrącenia stałe, 4 — przyklejenia i brak przetopu, 5 — nieprawidłowy kształt i wymiary, 6 — pozostałe. Kolejne cyfry uszczegóławiają rodzaj, a ostatnia — miejsce albo postać.
Na przykładzie 5011: 5 — grupa kształtu,
501 — podtopienie, 5011 — podtopienie ciągłe.
Podobnie 1013 to pęknięcie podłużne (101) położone w strefie
wpływu ciepła. Im dłuższy numer, tym dokładniej opisuje, co i gdzie
kontroler zobaczył.
Tabela numerów
1 — Pęknięcia
| Nr | Nazwa niezgodności | Gdzie o tym więcej |
|---|---|---|
| 100 | Pęknięcie | Pęknięcia spoin |
| 101 | Pęknięcie podłużne | Pęknięcia spoin |
| 1011 | Pęknięcie podłużne w spoinie | — |
| 1012 | Pęknięcie podłużne na granicy wtopienia | — |
| 1013 | Pęknięcie podłużne w SWC | — |
| 1014 | Pęknięcie podłużne w materiale rodzimym | — |
| 102 | Pęknięcie poprzeczne | Pęknięcia spoin |
| 103 | Pęknięcia promieniste | — |
| 104 | Pęknięcie w kraterze | Pęknięcia spoin |
| 105 | Grupa pęknięć rozproszonych | — |
| 106 | Pęknięcie rozgałęzione | — |
2 — Pustki i pory
| Nr | Nazwa niezgodności | Gdzie o tym więcej |
|---|---|---|
| 200 | Pustka | — |
| 201 | Pęcherz gazowy | Pory w spoinie |
| 2011 | Por pojedynczy | Pory w spoinie |
| 2012 | Porowatość równomiernie rozłożona | Pory w spoinie |
| 2013 | Porowatość skupiona (gniazdo porów) | Pory w spoinie |
| 2014 | Porowatość liniowa (łańcuch porów) | — |
| 2015 | Pęcherz wydłużony | — |
| 2016 | Pęcherz kanalikowy | Pory w spoinie |
| 2017 | Por powierzchniowy | — |
| 202 | Jama skurczowa | — |
| 2024 | Jama skurczowa w kraterze | — |
3 — Wtrącenia stałe
| Nr | Nazwa niezgodności | Gdzie o tym więcej |
|---|---|---|
| 300 | Wtrącenie stałe | — |
| 301 | Wtrącenie żużla | — |
| 3011 | Wtrącenie żużla liniowe | — |
| 3012 | Wtrącenie żużla pojedyncze | — |
| 3013 | Wtrącenia żużla skupione | — |
| 302 | Wtrącenie topnika | — |
| 303 | Wtrącenie tlenkowe | — |
| 304 | Wtrącenie metaliczne | — |
| 3041 | Wtrącenie wolframu | — |
| 3042 | Wtrącenie miedzi | — |
4 — Przyklejenia i brak przetopu
| Nr | Nazwa niezgodności | Gdzie o tym więcej |
|---|---|---|
| 401 | Przyklejenie (brak wtopienia) | Brak przetopu i przyklejenie |
| 4011 | Przyklejenie na boku rowka | Brak przetopu i przyklejenie |
| 4012 | Przyklejenie międzyściegowe | Brak przetopu i przyklejenie |
| 4013 | Przyklejenie w grani | Brak przetopu i przyklejenie |
| 402 | Brak przetopu (niepełny przetop grani) | Brak przetopu i przyklejenie |
5 — Nieprawidłowy kształt i wymiary
| Nr | Nazwa niezgodności | Gdzie o tym więcej |
|---|---|---|
| 500 | Nieprawidłowy kształt | — |
| 501 | Podtopienie | — |
| 5011 | Podtopienie ciągłe | Podtopienie |
| 5012 | Podtopienie przerywane | Podtopienie |
| 5013 | Podtopienie międzyściegowe | Podtopienie |
| 502 | Nadmierny nadlew spoiny czołowej | — |
| 503 | Nadmierna wypukłość spoiny pachwinowej | — |
| 504 | Nadmierny przetop grani | — |
| 505 | Nieprawidłowy kąt przejścia lica | — |
| 506 | Zachodzenie lica na materiał rodzimy | — |
| 507 | Przesunięcie liniowe brzegów | — |
| 508 | Przesunięcie kątowe brzegów | — |
| 509 | Zwis spoiny | — |
| 510 | Przepalenie | — |
| 511 | Niepełne wypełnienie rowka | — |
| 512 | Nadmierna asymetria spoiny pachwinowej | — |
| 513 | Nierówna szerokość spoiny | — |
| 514 | Nierówne lico | — |
| 515 | Wklęśnięcie grani | — |
| 516 | Porowatość grani | — |
| 517 | Zła jakość ponownego zajarzenia | — |
| 520 | Nadmierne odkształcenie | — |
| 521 | Nieprawidłowe wymiary spoiny | — |
| 5211 | Nadmierna grubość spoiny | — |
| 5213 | Niewystarczająca grubość spoiny | — |
6 — Niezgodności różne
| Nr | Nazwa niezgodności | Gdzie o tym więcej |
|---|---|---|
| 600 | Niezgodność inna | — |
| 601 | Zajarzenie łuku poza rowkiem | — |
| 602 | Odpryski | — |
| 603 | Rozdarcie powierzchni po zerwaniu | — |
| 604 | Ślad po szlifowaniu | — |
| 605 | Ślad po dłutowaniu | — |
| 606 | Nadmierne zeszlifowanie | — |
| 610 | Nalot cieplny (przebarwienie) | — |
| 615 | Pozostałości żużla | — |
| 617 | Przesunięcie ściegów przeciwległych | — |
| 618 | Wadliwe sczepienie | — |
ISO 6520-1 ma około dwustu pozycji, w tym takie, które w praktyce nie pojawiają się nigdy. W tabeli są niezgodności trafiające do protokołów VT, RT i UT. Numer spoza listy da się odczytać po samej strukturze: pierwsza cyfra zawsze wskazuje grupę.
Numer nie mówi, czy spoina jest do odrzutu
To najczęstsze nieporozumienie wokół tej normy. ISO 6520-1 tylko nazywa i numeruje — jest słownikiem, a nie kryterium. Ocenę robi ISO 5817, która dla stali dzieli wymagania na trzy poziomy jakości: B (najostrzejszy), C i D. Dla spoin aluminiowych tę samą rolę pełni ISO 10042.
Dlatego ten sam zapis „5011, głębokość 0,4 mm” bywa jednocześnie dopuszczalny i niedopuszczalny: na poziomie D podtopienie tej głębokości przy blasze 10 mm przejdzie, na poziomie B — nie. Poziom jakości wynika z dokumentacji wykonawczej, a nie z uznania kontrolera. Granice dla konkretnej grubości i poziomu przelicza kalkulator dopuszczalnych wad ISO 5817.
Osobna rzecz to wady płaskie — przyklejenia (401) i pęknięcia (100). Mają zerową tolerancję na poziomach B i C nie dlatego, że są duże, lecz dlatego, że działają jak karb: koncentrują naprężenie i rosną przy obciążeniu zmiennym. Pęcherz o tej samej wielkości jest o wiele mniej groźny niż przyklejenie.
Jak te wady wyglądają, skąd się biorą i jak ich uniknąć — katalog wad spoin.
Częste pytania
Co znaczy 401 w protokole badań?
Przyklejenie, czyli brak wtopienia: metal spoiny przylega do brzegu rowka albo do poprzedniego ściegu, ale się z nim nie połączył. Uszczegółowienia mówią gdzie: 4011 — na boku rowka, 4012 — między ściegami, 4013 — w grani.
Czym różni się 401 od 402?
401 to przyklejenie — powierzchnie się stykają, lecz nie są zespolone. 402 to brak przetopu — grań nie została przetopiona na całej wymaganej głębokości i po prostu brakuje w niej metalu. Obie są wadami płaskimi, obie źle widać na zdjęciu radiograficznym i obie zwykle mają zerową tolerancję na poziomie jakości B.
Czy numer ISO 6520-1 mówi, że spoina jest do odrzutu?
Nie. ISO 6520-1 tylko nazywa i numeruje niezgodność, nie ocenia jej. O tym, czy dana wada jest dopuszczalna, decyduje poziom jakości B, C albo D wg ISO 5817, a przy spoinach aluminiowych — ISO 10042. Ta sama wada 5011 bywa dopuszczalna na poziomie D i niedopuszczalna na B.
Aktualizacja: