Generator pWPS
Wstępna instrukcja technologiczna spawania wg EN ISO 15609-1: podaj metodę, grupę materiału podstawowego, grubość i pozycję — generator złoży formularz z ukosowaniem, spoiwem, gazem, prądem i reżimem cieplnym. Formularz pobierasz jako tabelę CSV i uzupełniasz u siebie.
Krótka odpowiedź
pWPS to ta sama instrukcja co WPS, tylko przed próbą: te same pola, ale nic w nich nie jest jeszcze potwierdzone. Piszesz ją, spawasz według niej próbkę, a po protokole WPQR staje się WPS. Generator niżej składa taki formularz z twoich danych: ukosowanie, spoiwo, gaz, prąd i reżim cieplny.
Skąd generator bierze liczby
Parametry pochodzą z tych samych tablic, które na stronach serwisu drukują dane MIG/MAG, TIG i prądu przy spawaniu elektrodą otuloną: średnica spoiwa, prąd, napięcie i przepływ gazu dobierają się według grubości. Ukosowanie liczy ta sama funkcja co w kalkulatorze przygotowania brzegów — kąt, odstęp i próg są w formularzu takie same jak tam. Od siebie generator dokłada dobór spoiwa i gazu osłonowego według grupy materiału oraz rozłożenie wszystkiego na rubryki EN ISO 15609-1.
Nie liczy energii liniowej: wchodzi w nią prędkość spawania, a tę mierzy się na próbce — w formularzu została na nią pusta rubryka. Nie zna twojego wytopu: podgrzewanie jest tu typowe dla grupy i grubości, dokładną wartość daje EN 1011-2 przez równoważnik węgla. Nie obsługuje aluminium: potrzebne są 131 i 141 oraz inne parametry, a takich tablic serwis jeszcze nie ma — zgadywanie liczb w dokumencie, który idzie do odbioru, jest niedopuszczalne. I najważniejsze: nie kwalifikuje technologii.
Od pWPS do WPS
Kolejność jest taka: piszesz pWPS, spawasz według niej próbkę kontrolną, oddajesz ją na badania, dostajesz protokół WPQR — i dopiero wtedy ta sama instrukcja staje się WPS. Dopóki protokołu nie ma, dokument pozostaje wstępny, choćby był wypełniony bez zarzutu.
Kwalifikacja obejmuje nie jedno zestawienie, lecz zakres: inne grubości, średnice i pozycje, które w nim leżą, osobnego WPQR nie wymagają. Właśnie dlatego próbkę dobiera się nie najłatwiejszą, tylko najkorzystniejszą pod względem zakresu.
Jak wypełnić pWPS pole po polu
Formularz z generatora ma pięć bloków w tej samej kolejności co EN ISO 15609-1. Cztery pierwsze wypełnia generator, piąty — ty. Poniżej, co oznacza każda rubryka i gdzie najczęściej pojawia się rozjazd z tym, co naprawdę dzieje się przy stanowisku.
Złącze i materiał
Metoda wg ISO 4063 to numer, nie nazwa: 111 (elektroda otulona), 135 (MAG drutem litym), 136 (drut proszkowy w osłonie gazu), 141 (TIG). W pWPS wpisuje się numer, bo od niego zależy zakres kwalifikowania — 135 i 136 to dla odbioru dwie różne metody. Grupa materiału idzie wg ISO/TR 15608: 1.1 to stale o granicy plastyczności do 275 MPa (S235, S275), 1.2 — do 360 MPa (S355). Grupę bierzesz ze świadectwa odbioru blachy, nie z rysunku. Przygotowanie brzegów, kąt α, odstęp b i próg c liczy ta sama funkcja co kalkulator ukosowania; dla spoiny pachwinowej te trzy rubryki zostają puste, bo brzegów się nie ukosuje. Pozycję zapisuje się symbolem ISO 6947 (PA, PB, PC, PF, PG, H-L045) — opis słowami „pionowo” nie wystarcza, bo nie mówi, czy w górę, czy w dół. Symbole wyjaśnia strona o pozycjach spawania.
Spoiwo i gaz
Oznaczenie spoiwa wpisuje się pełne, z numerem normy: „EN ISO 14341-A G 42 2 M21 3Si1”, a nie „drut SG2”. Nazwa handlowa może stać obok, ale odbiór sprawdza klasyfikację. Średnica i przepływ gazu przychodzą z tablicy parametrów według grubości. Gaz zapisuje się symbolem ISO 14175 (M21 — argon z 15–25 % CO₂, najczęściej 18 %); dla stali nierdzewnej przy 135 generator daje M12, bo węgiel z gazu nawęgla spoinę.
Parametry i reżim cieplny
Prąd i napięcie są przedziałami, nie liczbami: dokładny punkt ustawia się na próbce i ten punkt trafia potem do protokołu. Liczba ściegów w formularzu to rozróżnienie jedno-/wielościegowe, bo tak rozróżnia je zakres kwalifikowania. Podgrzewanie jest typowe dla grupy i grubości — dla konkretnego wytopu licz je kalkulatorem podgrzewania z równoważnikiem węgla ze świadectwa. Temperatura międzyściegowa to górna granica: dla grup 1 i 2 generator wpisuje 250 °C, dla 3.1 — 200 °C, dla nierdzewnej 8.1 — 150 °C.
Co uzupełniasz u siebie
Numer pWPS, wytwórcę, spawacza, datę, podpis — i energię liniową. Tę ostatnią liczysz po próbce: mierzysz długość ściegu i czas, podstawiasz prąd i napięcie do kalkulatora energii liniowej. Rubryka „odniesienie do WPQR” zostaje pusta, dopóki nie ma protokołu.
Przykład: metoda 135, blacha 10 mm, spoina pachwinowa w PB
Ustawienia: 135, grupa 1.1, grubość 10 mm, średnica 0 (blacha), złącze pachwinowe, pozycja PB. Generator wypełnia formularz tak:
| Rubryka | Wartość | Skąd |
|---|---|---|
| Przygotowanie brzegów | spoina pachwinowa bez ukosowania; α, b, c — puste | rodzaj złącza |
| Spoiwo | EN ISO 14341-A G 42 2 M21 3Si1, Ø 1,2 mm | grupa 1.1 + tablica MAG, wiersz 8–10 mm |
| Gaz | M21 — ArC-18, 16–18 l/min | ISO 14175 + tablica MAG |
| Prąd, napięcie | DC+, 220–280 A, 26–29 V | tablica MAG, wiersz 8–10 mm |
| Ściegi | wielościegowa | złącze pachwinowe, blacha powyżej 4 mm |
| Podgrzewanie / międzyściegowa | niewymagane / 250 °C | grupa 1.1 do 25 mm |
| Obróbka cieplna | niewymagana | grupa 1.1 |
Jak to czytać. Przedział prądu pochodzi z wiersza tablicy dla grubości 8–10 mm i dotyczy grubości, nie pozycji: w PB jeziorko ścieka na dolną ściankę, więc punkt pracy wybiera się na próbce tak, żeby nie było podtopienia na pionowej ściance. Wybrany punkt, np. konkretny prąd i napięcie, zapisuje się w protokole próbki, a nie w pWPS. Podgrzewania generator nie wpisuje, bo dla grupy 1.1 próg leży przy 25 mm — ale jeśli świadectwo pokazuje wysoki równoważnik węgla, decyduje kalkulator podgrzewania, nie formularz.
Zanim zespawasz próbkę, sprawdź zakres: kalkulator zakresu WPQR dla spoiny pachwinowej 10 mm podaje blachy od 5 do 12 mm. Jeśli w produkcji masz też blachy 15 mm, lepiej od razu spawać próbkę grubszą, niż potem robić drugi WPQR.
Co zrobić z pWPS dalej
- Przenieś tabelę (przycisk CSV) do szablonu firmy, nadaj numer, dopisz wytwórcę.
- Sprawdź zakres kwalifikowania i dobierz próbkę tak, żeby objęła grubości i pozycje z produkcji.
- Zespawaj próbkę według pWPS w obecności egzaminatora jednostki egzaminującej; zapisz rzeczywisty prąd, napięcie, prędkość i temperatury.
- Oddaj próbkę na badania wg EN ISO 15614-1 (wizualne, penetracyjne lub magnetyczne, radiograficzne lub ultradźwiękowe, niszczące — zestaw zależy od złącza).
- Po pozytywnym wyniku dostajesz protokół WPQR; na jego podstawie wystawiasz WPS dla produkcji, z parametrami mieszczącymi się w zakresie.
Więcej o samym dokumencie i jego rubrykach — w artykule o wstępnej instrukcji pWPS.
Częste błędy w pWPS
- Nazwa handlowa zamiast klasyfikacji spoiwa. „Drut 1,2 z hurtowni” nie pozwala sprawdzić, czy spoiwo pasuje do grupy materiału. Wpisuj oznaczenie z normą.
- Jedna liczba zamiast przedziału. „250 A” w pWPS zmusza do spawania próbki dokładnie przy 250 A. Przedział daje miejsce na ustawienie, a rzeczywista wartość i tak trafi do protokołu.
- Pozycja słowami. „Pionowa” to PF albo PG, a ta różnica zmienia zakres: próbka w PF nie obejmuje PG (z góry na dół), a przy wymaganiu udarności lub twardości w górę spawa się też z większą energią liniową niż w dół.
- Grupa materiału z rysunku. Rysunek mówi S235, świadectwo mówi S355J2 — bo taki był w magazynie. Kwalifikuje się to, co naprawdę spawano.
- Próbka „najłatwiejsza”. Blacha 6 mm w PA jest wygodna, ale obejmie mało. Próbkę wybiera się pod zakres produkcji.
- pWPS na hali zamiast WPS. Dopóki nie ma protokołu, według pWPS spawa się wyłącznie próbkę.
Częste pytania
Czym pWPS różni się od WPS?
Rubrykami — niczym, są te same. Różnicę robi protokół: za WPS stoi WPQR, który potwierdził, że według tej instrukcji wychodzi spoina zgodna z wymaganiami, a pWPS jeszcze go nie ma. Dlatego według pWPS spawa się próbkę, a nie wyrób.
Czy można spawać według pWPS w produkcji?
Nie, jeśli wyrób podlega odbiorowi z kwalifikowaną technologią. Gdy tylko robotę odbiera się wg EN 1090 albo ISO 3834, a zamawiający prosi o WPS, potrzebny jest protokół WPQR — bez niego instrukcja nie jest dokumentem, tylko zamiarem.
Dlaczego rubryka energii liniowej jest pusta?
Bo wchodzi w nią prędkość spawania, a tej nie da się wyprowadzić z grubości: zależy od spawacza, pozycji i tego, jak idzie jeziorko. Prąd i napięcie generator podaje, prędkość mierzysz na próbce — i liczysz energię liniową osobnym kalkulatorem.
Dlaczego nie ma aluminium?
Bo potrzebne są inne metody (131 i 141), inne spoiwa i inne parametry, a tablic parametrów dla aluminium serwis jeszcze nie ma. Podstawienie tu liczb stalowych oznaczałoby oddanie do odbioru dokumentu z błędnymi danymi.
Kto podpisuje pWPS i czy może to zrobić sam spawacz?
pWPS jest dokumentem wytwórcy, nie spawacza: przygotowuje ją i podpisuje osoba odpowiedzialna za technologię, w zakładzie pracującym wg ISO 3834 lub EN 1090 — koordynator spawania. Spawacz wpisuje się w rubrykę „spawacz i znak” dopiero przy próbce, bo to jego ręka zostanie sprawdzona w badaniach.
Czy pWPS musi mieć określony wzór formularza?
Nie. EN ISO 15609-1 wymienia, jakie informacje mają się w dokumencie znaleźć, a przykładowy formularz podaje w załączniku jako wzór, nie obowiązek. Dlatego tabela z generatora wystarcza jako punkt wyjścia: przenosisz ją do własnego szablonu firmy i dopisujesz numer, wytwórcę i podpis.
Jaki zakres grubości obejmie próbka spawana według tej pWPS?
Zależy od złącza i liczby ściegów. Dla przykładu z tej strony — spoina pachwinowa na blasze 10 mm — kalkulator zakresu WPQR podaje blachy od 5 do 12 mm. Doczołowa wielościegowa próbka 10 mm objęłaby od 3 do 20 mm. Sprawdź to przed spawaniem próbki, a nie po badaniach.
Aktualizacja: