WPS: instrukcja technologiczna spawania
WPS odpowiada na pytanie „jak spawać to konkretne złącze”. Świadectwo spawacza mówi, że człowiek potrafi; instrukcja mówi, co dokładnie i z jakimi parametrami robić. Na budowie pytają o oba dokumenty.
Trzy dokumenty, które bywają mylone
| Dokument | O czym | Norma |
|---|---|---|
| pWPS instrukcja wstępna |
Technolog rozpisał parametry, ale nie są jeszcze potwierdzone badaniami | EN ISO 15609 |
| WPQR protokół kwalifikowania |
Próbka zespawana wg pWPS przeszła badania nieniszczące i niszczące | EN ISO 15614 |
| WPS instrukcja robocza |
Potwierdzona technologia, wg której pracuje spawacz | EN ISO 15609 |
| Świadectwo spawacza | Dokument dotyczący człowieka, nie technologii | EN ISO 9606 |
Co musi znaleźć się w instrukcji
Zestaw pól określa EN ISO 15609-1. Czytać instrukcję warto od góry w tej właśnie kolejności — łatwiej wtedy zauważyć, że warunki na budowie się zmieniły.
- Metoda wg ISO 4063 — 111, 135, 141 i tak dalej.
- Materiał podstawowy: gatunek i grupa wg CEN ISO/TR 15608, grubość, średnica dla rur.
- Rodzaj złącza i ukosowanie: szkic z kątem, odstępem i progiem.
- Materiał dodatkowy: oznaczenie wg EN ISO, średnica, wymagania co do suszenia i przechowywania.
- Gaz osłonowy albo topnik: skład, przepływ, osłona grani.
- Pozycja wg ISO 6947 i kierunek prowadzenia.
- Parametry dla ściegów: prąd, napięcie, biegunowość, prędkość, średnica elektrody — tabelą, osobnym wierszem dla grani i dla ściegów wypełniających.
- Energia liniowa: przedział w kJ/mm. Swoją wartość policzysz w kalkulatorze.
- Temperatury: podgrzewanie wstępne, międzyściegowa, obróbka cieplna po spawaniu. Czy podgrzewanie jest potrzebne, podpowie obliczenie równoważnika węgla.
- Przygotowanie i czyszczenie: czym czyścić krawędzie i powierzchnię między ściegami.
Jak czytać instrukcję na stanowisku
- Porównaj gatunek i grubość materiału z tym, co stoi w instrukcji. Nie zgadza się — to nie twoja instrukcja.
- Sprawdź, czy pozycja spawania mieści się w podanej.
- Upewnij się, że twoje świadectwo obejmuje tę metodę, wyrób, grupę materiału, grubość i pozycję.
- Ustaw parametry z wiersza właściwego ściegu — graniowy i wypełniające zwykle się różnią.
- Sprawdź wymagania co do podgrzewania i temperatury międzyściegowej: mierzy się je, a nie ocenia na oko.
Wartości podano przedziałami właśnie dlatego, że w ich granicach technologia jest sprawdzona badaniami. Prąd „trochę wyżej, żeby szło raźniej” wyprowadza poza kwalifikację równie skutecznie jak zmiana gatunku stali.
Kto to opracowuje
Opracowanie instrukcji to zadanie technologa albo inżyniera spawalnika (IWE, IWT, IWS). Kwalifikowanie technologii wg EN ISO 15614 prowadzi się z udziałem niezależnej jednostki kontrolnej, która podpisuje WPQR. U producentów konstrukcji stalowych w UE wszystko to jest wpisane w wymagania EN 1090 i system jakości wg EN ISO 3834.
Częste pytania
Czym pWPS różni się od WPS?
pWPS to instrukcja wstępna: technolog opracował ją na podstawie obliczeń i doświadczenia, ale nie została jeszcze potwierdzona badaniami. Po zespawaniu próbki i pozytywnych badaniach powstaje protokół WPQR, a instrukcja staje się pełnoprawną WPS.
Kto ma dostarczyć WPS — zamawiający czy wykonawca?
Ten, kto spawa, czyli wykonawca. Zamawiający stawia wymagania: poziom jakości, kryteria odbioru, zakres badań. Opracowanie i kwalifikowanie technologii to obowiązek wykonawcy i to u niego przechowywane są WPS oraz WPQR.
Czy można odejść od parametrów z instrukcji?
W granicach podanych w niej przedziałów — tak, po to je zapisano. Poza nimi — nie: instrukcja jest kwalifikowana właśnie na ten przedział. Gdy warunki się zmieniły (inna grubość, inna pozycja, inny gatunek), potrzebna jest inna instrukcja.
Aktualizacja: