EN ISO 9606-1: jak czytać kod na świadectwie spawacza
Zapis w rodzaju 141 P BW 1.1 S t8 PF ss nb wygląda jak
szyfr, a czyta się go w minutę. Zakodowane jest w nim dokładnie to, jakie złącza
wolno ci wykonywać — i, co ważniejsze, jakich nie wolno.
Pola po kolei
| Pole | Co koduje | Częste wartości |
|---|---|---|
141 | Metoda wg ISO 4063 | 111 — MMA, 135 — MAG, 136 — drut proszkowy, 141 — TIG |
P | Wyrób | P — rura, S — blacha |
BW | Rodzaj spoiny | BW — czołowa, FW — pachwinowa |
1.1 | Grupa materiału wg CEN ISO/TR 15608 | 1.1 — stale niestopowe, 8.1 — austenityczne nierdzewne |
S | Materiał dodatkowy | S — drut lity lub pręt, M — drut proszkowy metaliczny |
t8 | Grubość próbki, mm | t3, t8, t12 — od niej liczy się przedział grubości |
PF | Pozycja wg ISO 6947 | PA, PC, PF, PE, H-L045 |
ss | Spawanie jednostronne (single side) | bs — obustronne |
nb | Bez podkładki (no backing) | mb — na podkładce |
Zakres uznania — to, co czytają na budowie
Świadectwo daje prawo nie do jednego punktu, lecz do przedziału wokół niego. Trzy reguły spotykane najczęściej.
- Grubość. Egzamin na próbce 8 mm zwykle obejmuje przedział mniej więcej od 3 do 16 mm — dokładne granice podaje tablica normy i zależą od tego, czy ścieg był jeden, czy kilka.
- Wyrób. Rura z reguły obejmuje blachę. Blacha rury — nie.
- Pozycja. Trudniejsza obejmuje łatwiejsze: uprawnienie w PF zwykle zamyka PA i PB, a H-L045 (6G) — praktycznie wszystko.
Jeśli spoina powstała poza zakresem uznania świadectwa, formalnie wykonał ją spawacz bez uprawnień. Przy odbiorze konstrukcji odpowiedzialnej to podstawa do zakwestionowania całej roboty, niezależnie od tego, jak spoina wygląda i co pokazały badania.
Jak wygląda egzamin
- Teoria. Podstawy procesu, materiały, BHP, czytanie oznaczeń spoin i instrukcji technologicznej.
- Praktyka. Próbkę spawa się wg zadanej WPS, w zadanej pozycji i z zadanego materiału.
- Badania. Badanie wizualne obowiązkowo, dalej wg programu — radiografia lub ultradźwięki, a przy spoinach pachwinowych częściej badania niszczące: złom, makroskopowe, zginanie.
- Ocena. Kryteria przyjęcia to poziom jakości B wg ISO 5817, o ile program nie stanowi inaczej.
Jak nie stracić ważności
Termin to trzy lata, ale opiera się na potwierdzeniach: co sześć miesięcy pracodawca albo osoba nadzorująca spawanie podpisuje, że spawacz nadal pracuje tą metodą. Bez podpisu świadectwo traci ważność przed czasem. Przedłużenie po trzech latach następuje albo przez ponowny egzamin, albo na podstawie udokumentowanych wyników badań produkcyjnych — co jest możliwe w twoim przypadku, powie jednostka, która wydała dokument.
Jak zdobyć uprawnienia od zera, opisujemy w artykule o uprawnieniach spawalniczych w Polsce. Jak czyta się instrukcję, wg której będziesz egzaminowany — w rozbiorze WPS.
Częste pytania
Czy egzamin na rurze obejmuje blachę?
Tak, co do zasady egzamin na rurze rozciąga się także na blachę, a odwrotnie już nie. Logika jest prosta: rura jest trudniejsza pod względem dostępu i pozycji. Konkretny zakres uznania określają jednak tablice EN ISO 9606-1 i zależy on jeszcze od średnicy, grubości i rodzaju złącza — trzeba patrzeć w tablicę, nie w zasadę ogólną.
Jak długo ważne jest świadectwo?
Wg EN ISO 9606-1 trzy lata, pod warunkiem że co sześć miesięcy pracodawca albo osoba nadzorująca spawanie potwierdza podpisem, że spawacz nadal pracuje tą metodą. Brak potwierdzenia kończy ważność wcześniej.
Czy jedno świadectwo obejmuje wszystkie metody?
Nie. Egzamin jest przypisany do metody: 111, 135 i 141 zdaje się osobno. Spawacz pracujący elektrodą i półautomatem ma dwa świadectwa albo jedno z kilkoma zapisami.
Aktualizacja: