Zestawienie materiałów wyrobu
Wypisz pozycje: wyroby walcowane wybiera się z katalogu EN, nietypowe zadaje wymiarami. Zestawienie poda masę każdej pozycji i sumę — bez zapasu, z zapasem na cięcie oraz koszt, jeśli podasz cenę stali. Tabelę pobiera się i dokłada do zamówienia.
Krótka odpowiedź
Kalkulator masy liczy jeden profil, a zamówienie idzie na cały wyrób. Zestawienie zbiera pozycje razem: profile bierze z katalogu EN po kilogramach na metr, pozycje nietypowe liczy z przekroju, dodaje zapas na cięcie i mnoży przez cenę. Część spawalniczą — spoiwo, czas i gaz — daje osobno zestawienie spoin.
Wyroby z katalogu
| Nr | Profil | Długość, mm | Liczba, szt |
|---|---|---|---|
| 1 | |||
| 2 | |||
| 3 | |||
| 4 |
Według wymiarów
| Nr | Kształt | a, mm | b, mm | Ścianka, mm | Długość, mm | Liczba, szt |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5 | ||||||
| 6 | ||||||
| 7 |
Dla profilu zamkniętego podaje się a, b i ściankę; dla rury okrągłej — Ø w polu a i ściankę; dla blachy i płaskownika — grubość w a i szerokość w b; dla pręta — Ø w a.
Skąd biorą się masy
Kilogramy na metr dla dwuteowników, ceowników i kątowników pochodzą z tego samego katalogu EN, który drukuje na stronie tablica mas profili: jeden katalog, bez drugiej kopii tych liczb. Wszystko, czego w katalogu nie ma — profil zamknięty, rura okrągła, blacha, płaskownik, pręt — liczone jest z pola przekroju tą samą funkcją co kalkulator masy metalu.
Dlatego masa pozycji w zestawieniu zgodzi się z tym, co poda osobny kalkulator na sąsiedniej stronie — nie mają się czym rozejść.
Części spawalniczej: spoiwo, czas jarzenia i gaz liczy zestawienie spoin, a powielanie ich tutaj oznaczałoby dwie odpowiedzi na jedno pytanie. Rzeczywistego odpadu: zapas zadano procentem, a ile zejdzie naprawdę, pokazuje rozłożenie detali na sztangach — to osobny rachunek. I robocizny: zestawienie liczy materiał, nie pracę.
Jak z tego korzystać
Pozycji jest siedem — cztery z katalogu i trzy według wymiarów. Na węzeł to wystarcza; cały wyrób i tak zwykle dzieli się na węzły, bo tak się go składa i tak odbiera.
Zapas 5 % to domyślna wartość przy cięciu na wymiar. Gdy detale są krótkie i tnie się je z sześciometrowych sztang, rzeczywisty odpad bywa dwa razy większy i lepiej nie zgadywać procentu, tylko rozłożyć detale na sztangach.
Przykład: rama podestu
Rama z dwóch belek, poprzeczek, stężeń, słupków i blach podstaw. Dane:
| Nr | Pozycja | Długość, mm | Szt. | Skąd masa |
|---|---|---|---|---|
| 1 | IPE 200 | 3000 | 2 | katalog: 22,4 kg/m |
| 2 | UPN 120 | 1500 | 3 | katalog: 13,4 kg/m |
| 3 | L 50×50×5 | 800 | 4 | katalog: 3,77 kg/m |
| 4 | profil zamknięty 80×80×4 | 1200 | 4 | przekrój 1216 mm² |
| 5 | blacha 10×200 | 200 | 4 | przekrój 2000 mm² |
Zestawienie zwraca masy: IPE — 67,20 kg sztuka i 134,40 kg razem; UPN — 20,10 i 60,30 kg; kątowniki — 3,02 i 12,06 kg; profil zamknięty — 11,45 i 45,82 kg; blachy — 3,14 i 12,56 kg. Razem netto 265,14 kg, z zapasem 5 % — 278,40 kg. Po wpisaniu ceny za kilogram zestawienie mnoży ją przez masę z zapasem.
Skąd liczby dla pozycji 4 i 5. Profil zamknięty: 80·80 − 72·72 = 1216 mm² (naroża liczone jako ostre — rzeczywiste zaokrąglenia zmniejszają przekrój o kilka procent, więc masa wychodzi nieco na plus). Blacha: 10 · 200 = 2000 mm². Masa to przekrój × długość × 7,85 g/cm³. Belki z katalogu mają masę z tablicy, bo przekroju dwuteownika nie da się policzyć z gabarytów.
Jak czytać netto, zapas i brutto
Netto to masa detali po cięciu — tyle waży rama bez spoin. Zapas pokrywa rzaz piły, obcięcie końców i resztki, których nie da się użyć. Brutto to masa, którą trzeba kupić. Procent jest przybliżeniem i w tym przykładzie mocno zaniża: dwie belki po 3000 mm nie zmieszczą się w jednej sztandze 6000 mm, bo do każdego detalu dochodzi rzaz 3 mm (karta rozkroju liczy go także na wyrównanie końca sztangi) — potrzebne są dwie sztangi, z których zostaje po 2997 mm. Cztery kątowniki po 800 mm zajmą 3212 mm sztangi, a 2788 mm zostanie. Jeśli tych resztek nie zużyjesz w innym zleceniu, są odpadem i trzeba je kupić. Realny odpad dla każdego profilu pokaże karta rozkroju.
Od zestawienia do zamówienia na składzie
- Pogrupuj pozycje według profilu i gatunku stali — skład wydaje sztangi, a nie detale.
- Dla każdego profilu policz sztangi w karcie rozkroju (długość handlowa, zwykle 6 lub 12 m, i rzaz piły).
- Wpisz gatunek i wymagany dokument kontroli z rysunku (np. świadectwo 3.1 wg EN 10204) — sama masa nie wystarcza do zamówienia.
- Porównaj masę z faktury z brutto z zestawienia: różnica kilku procent to tolerancje walcownicze, większa — sygnał, że przyszedł inny profil albo inna długość.
Masę pojedynczego profilu sprawdzisz w tablicy mas profili albo kalkulatorze masy metalu, a spawalniczą część wyceny — spoiwo, czas i gaz — policzy zestawienie spoin.
Typowe błędy w zestawieniu materiałów
- Długość w metrach. Pole przyjmuje milimetry: „3” zamiast „3000” daje belkę o masie 67 g.
- Wymiary blachy odwrócone z długością. Dla blachy a i b to grubość i szerokość, długość idzie osobno. Zamiana szerokości z długością nie zmienia masy, ale zamiana grubości z szerokością — tak.
- Profil zamknięty z kalkulatora rury okrągłej. Rura Ø 80×4 i profil 80×80×4 różnią się masą o około 20 %.
- Jeden procent zapasu na wszystko. Długie belki cięte na połowę sztangi i krótkie kątowniki mają zupełnie inny odpad.
- Brak gatunku stali. S235 i S355 ważą tyle samo, ale to różne pozycje na fakturze i w dokumentach odbiorowych.
Częste pytania
Dlaczego wyroby walcowane wybiera się z listy, a nie zadaje wymiarami?
Bo masa dwuteownika nie wynika z gabarytów: ma zaokrąglenia w przejściu środnika w półkę i rachunek „po prostokątach” myli się o kilka procent. W katalogu stoi masa nominalna z normy — i to ona jest brana.
Czy masa zgodzi się z fakturą składu?
Niekoniecznie. W zestawieniu jest masa nominalna wg normy, a skład fakturuje wg atestu albo zważonej partii; tolerancje walcownicze dają rozbieżność zwykle 1–4 %. Do zamówienia i wyceny nominał wystarcza, do sprawdzenia faktury — nie.
Jaki zapas przyjąć?
Zależy, jak tniesz. Przy cięciu na wymiar z długich sztang 3–5 % wystarcza. Gdy detali jest dużo i są krótkie, odpad zależy nie od procentu, lecz od tego, jak ułożą się na sześciometrowej sztandze — wtedy procent tylko zasłania niewiedzę.
Dlaczego koszt obejmuje tylko materiał?
Bo druga połowa wyceny to spawanie i jest już policzona w zestawieniu spoin: spoiwo, czas jarzenia i gaz. Sumować należy je w jednej wycenie, ale liczyć dwoma różnymi narzędziami — inaczej ta sama liczba zacznie powstawać na dwa sposoby i kiedyś się rozejdzie.
Jak policzyć blachę z otworami i wycięciami?
Do zamówienia — jako pełny prostokąt, bo tyle blachy kupujesz i tyle wchodzi na palnik lub laser; wycięcia to odpad. Do masy gotowego wyrobu (np. do transportu albo obliczeń) odejmij pola otworów: otwór Ø 22 w blasze 10 mm to około 0,03 kg, więc przy kilku otworach różnica jest pomijalna, przy dużych wycięciach — nie.
Czy do masy konstrukcji doliczać spoiny?
Tak, jeśli liczysz masę gotowego wyrobu — ale nie w tym zestawieniu. Stopiwo liczy zestawienie spoin; dodaj je do masy netto stali. W porównaniu ze stalą to zwykle niewiele, ale przy wycenie spoiwo i gaz to osobne pozycje kosztu.
Jak zamienić kilogramy na liczbę sztang do zamówienia?
Kilogramy nie mówią, ile sztang kupić: dwie belki po 3,5 m to dwie sztangi sześciometrowe, a nie „7 m”. Długości detali danego profilu wpisz do karty rozkroju — policzy sztangi i realny odpad, a potem możesz poprawić procent zapasu tutaj.
Aktualizacja: