Schody metalowe: kalkulator stopni i policzków

Podaj wysokość podejścia i głębokość stopnia — kalkulator poda liczbę stopni, rzeczywistą podstopnicę, zabudowę w poziomie, długość policzka i całą listę cięcia. Rysunek przebudowuje się razem z liczbami.

Gotowa specyfikacja: podejście 2400, szerokość 900

Bieg na kondygnację: wysokość 2400 mm, szerokość 900 mm, docelowa podstopnica 180 mm, głębokość stopnia 280 mm, policzki i ramki stopni z profilu 60×40×2.

Masa liczona bez promieni gięcia profilu — wychodzi o dwa-trzy procent niżej niż z tablic normy. Zapas na rzaz piły i błąd cięcia nie jest doliczony: przy zakupie warto dodać jeden odcinek handlowy.

Trzynaście stopni przy podejściu 2400 mm daje rzeczywistą podstopnicę 184,6 mm, a nie zadane 180. I tak ma być: wysokość dopasowuje się do całkowitej liczby stopni, a nie odwrotnie.

Równe stopnie to nie estetyka, a bezpieczeństwo

Człowiek wchodzi po schodach nie patrząc: noga sama zapamiętuje wysokość po drugim-trzecim stopniu. Stopień różniący się o centymetr łamie ten rytm — i właśnie na nim się potyka. Dlatego:

• Wszystkie podstopnice równe. Rozrzut większy niż 5 mm w biegu to wada, a nie tolerancja.
• Ostatni stopień nie „dobiera” reszty. Jeśli wysokość nie dzieli się bez reszty, zmienia się liczbę stopni, a nie wysokość ostatniego.
• Górny spocznik to też stopień: jego poziom musi trafiać w ten sam skok.

Policzki

Policzek pracuje na zginanie na całej długości, i to jedyny element schodów, gdzie oszczędność na przekroju widać od razu — bieg zaczyna sprężynować pod nogą.

• Ganek na 3–5 stopni — 60×40×2 wystarczy.
• Bieg na kondygnację — 100×50×3 albo ceownik 100–120. Przy równej masie ceownik jest sztywniejszy na zginanie, i dlatego się go bierze.
• Stopnie — ramka z kątownika 40×40, w którą kładzie się wypełnienie, deska albo ruszt. Pełna blacha 4 mm na cały bieg dokłada około kwintala i prawie nigdy nie jest potrzebna.

Parametry spawania

Węzłów jest tu więcej niż w każdym innym projekcie działu: przy biegu na 13 stopni jest ich około osiemdziesięciu. Wszystkie takie same, i to ten przypadek, kiedy warto zrobić szablon i spawać taśmowo. Wartości ze strony spawania profilu zamkniętego.

Materiał i masa po elementach

Przykład powyżej — wysokość 2400 mm, szerokość 900 mm, profil 60×40×2 — rozkłada się tak:

• Dwa policzki po 4360 mm. To przeciwprostokątna: długość biegu 3640 mm (13 stopni po 280) i wysokość 2400 mm. Nachylenie biegu — około 33°.
• Ramki stopni: 13 poprzeczek przednich po 900 mm i 26 boków po 280 mm.
• Razem 27,7 m profilu przy 3,01 kg na metr — około 83 kg bez okładzin.

Po elementach: policzek waży około 13 kg, ramka jednego stopnia (poprzeczka i dwa boki) — około 4,4 kg. Schody bez okładzin przenoszą w całości dwie osoby, i to argument, żeby spawać je w warsztacie, a na miejsce przywieźć gotowe. Okładzina z blachy 4 mm na 3,28 m² biegu dołożyłaby jeszcze około 103 kg. Drutu na 80 węzłów i 16 m spoiny pójdzie około 0,3 kg, elektrod — około 0,44 kg. Policzek 4360 ze sztangi 6 m zostawia ścinek 1640 — wychodzi z niego pięć boków; rozkład wszystkich cięć łatwiej zrobić w kalkulatorze rozkroju.

Jakie narzędzia są potrzebne

• Spawarka na 90–110 A półautomatem albo 70–90 A elektrodą 2,5 — dla ścianki 2 mm to wystarczy.
• Szlifierka kątowa albo przecinarka: cięć skośnych są w schodach dwa — dół i góra policzka, reszta prosta.
• Szablon stopnia — trójkąt ze sklejki o przyprostokątnych 184,6 i 280 mm. Nim trasuje się policzek, a nie miarą od kroku do kroku.
• Równe podłoże dłuższe od policzka: dwa kozły z belką albo posadzka warsztatu, do tego ściski, kątownik, poziomica.
• Kotwy do płyty oporowej na dole i mocowania na górze.

Trasowanie policzków i sczepianie

Główna pułapka trasowania to błąd narastający. Jeśli każdy stopień odmierza się miarą od poprzedniego, milimetr na kroku zamienia się w centymetr na górze biegu. Dlatego:

1. Policzyć krok po policzku: 4360 mm na 13 stopni — około 335 mm.
2. Odmierzać wszystkie znaczniki od jednego zera — od dołu policzka: 335, 671, 1006… — a nie od poprzedniej kreski.
3. Oba policzki trasować razem, położone obok siebie z wyrównanymi końcami: stopień przekoszony między policzkami widać potem od razu.

Montaż zaczyna się od dwóch policzków na równym podłożu: ustawić je równolegle na szerokość biegu, sprawdzić przekątne prostokąta po skrajnych stopniach i zacisnąć. Potem sczepić dolną i górną ramkę stopnia — one ustalają geometrię — a następnie resztę. Każdą ramkę sczepia się w dwóch punktach z każdej strony i od razu sprawdza poziomicą w poprzek: stopnia pochylonego do tyłu albo do przodu po spoinach ciągłych już się nie poprawi.

Kolejność krok po kroku z parametrami

1. Cięcie według listy. Policzki, poprzeczki, boki; zdjąć zadziory, miejsce spoiny oczyścić do metalu.
2. Cięcia skośne policzków. Dół tnie się poziomo, żeby policzek stał na posadzce płaszczyzną, górę — pod oparcie na stropie.
3. Sczepiny według trasowania, jak wyżej, z kontrolą poziomu każdego stopnia.
4. Spoiny ciągłe. Ścianka 2 mm wszędzie, parametry jedne: drut 0,8 mm, 90–110 A, 17–19 V albo elektroda 2,5 mm, 70–90 A. Jeśli policzki są grubsze — 100×50×3, jak radzi się przy biegu na piętro — parametry i tak dobiera się do cienkiej ścianki ramki, a łuk kieruje na policzek. Węzeł ramki z policzkiem to spoina pachwinowa, więc podstawą jest technika spoiny pachwinowej.
5. Oparcia. Na dole — płyta pod kotwy przyspawana do końców policzków dookoła; na górze — oparcie albo kątownik do stropu.
6. Czyszczenie, podkład, malowanie, potem okładzina albo deska.

Jak nie skrzywić policzków

Osiemdziesiąt węzłów, i wszystkie po jednej stronie policzka — wewnętrznej. Jeśli spawać stopnie po kolei od dołu, spoiny wewnętrzne ściągną policzek w szablę, a bieg „złoży się” do środka. Przeciw temu:

• Na przemian policzki: stopień po lewej, ten sam stopień po prawej.
• Zaczynać od środka biegu i iść w stronę końców, a nie od dołu.
• Trzymać policzki zaciśnięte na podłożu do pełnego wystygnięcia; rozstaw sprawdzać miarą na górze, na dole i w środku.
• Ścianki węzła po kolei — góra poprzeczki, dół, potem czoła, a nie dookoła jednym przejściem.

Malowanie i wykończenie

Schody dotyka się rękami i stopami, dlatego spoiny w strefie dłoni i stopy szlifuje się na równo tarczą listkową. Dalej zwykła kolejność: odtłuścić, podkład antykorozyjny, emalia w dwóch warstwach, spoiny i krawędzie najpierw pędzlem osobno. Przy schodach zewnętrznych otwarte końce profili się zaślepia — woda w policzku rdzewieje go od środka. Okładzina z blachy ryflowanej albo krata nie ślizga się sama z siebie; gładka blacha albo malowany stopień na zewnątrz się ślizga, zwłaszcza zimą.

Ile czasu to zajmuje

Ze wszystkich projektów działu tu jest najwięcej spawania: 80 węzłów i 16 m spoiny wobec 32 węzłów przy wiacie. Dlatego zwraca się szablon — zderzak, w który ramka stopnia wchodzi bez przymiarki. Kolejność nakładów:

• Cięcie 41 elementów i gratowanie — spora część pracy, choć prawie wszystkie cięcia są proste.
• Trasowanie i sczepianie — etap najbardziej odpowiedzialny; pośpiech kosztuje tu więcej niż przy spawaniu.
• Spoiny ciągłe na przemian na obu policzkach, z przerwami na stygnięcie.
• Szlifowanie spoin w strefie rąk i stóp, podkład, malowanie — z przerwami na schnięcie według karty produktu.

Jakie bywają konstrukcje — na policzkach, na belce, kręcone — omawia strona schody metalowe.

Co najczęściej psuje schody

Poza błędami znanymi z każdej ramy z profilu — przepaloną ścianką 1,2–1,5 mm i otwartymi końcami, w których zbiera się woda — schody mają własne pułapki:

• Wysokość „od podłogi do podłogi” po stanie surowym. Wysokość mierzy się od posadzki wykończonej na dole do wykończonej na górze. Zapomniana wylewka albo płytki zrobią pierwszy albo ostatni stopień innej wysokości.
• Okładzina pominięta w obliczeniu. Jeśli na każdą ramkę położy się deskę, dół policzka skraca się o jej grubość. Inaczej pierwszy stopień wyjdzie wyższy od reszty o grubość deski, a ostatni — niższy.
• Trasowanie miarą od stopnia do stopnia. Błąd narasta; wszystkie znaczniki — od jednego zera.
• Najpierw cały jeden policzek. Wygina go w szablę, drugi już nie pasuje. Policzki spawa się na przemian.
• „Dobierający” górny stopień. Resztek wysokości nie oddaje się ostatniemu stopniowi — zmienia się liczbę stopni.

Autor: Dmitry Frolov, spawacz i ślusarz konstrukcji stalowych Aktualizacja: 28 września 2026