Spoina pachwinowa w pozycji PB: jak spawać teownik na leżąco
PB to najczęstsza pozycja w warsztacie: przyspawanie żebra, blachy węzłowej czy słupka do płyty robi się właśnie tak. Jest też najbardziej myląca: wygląda na łatwą, a daje najwięcej nacieków u dołu i podtopień u góry.
Kiedy PB, a kiedy „w łódkę”
Jeśli detal da się obrócić naroże do góry — obróć: to już PA, „w łódkę”, gdzie jeziorko samo układa się w kąt, a spoina przy tym samym prądzie wychodzi równiej. PB bierze się wtedy, gdy obrócić się nie da: detal ciężki, już złożony albo przyspawany z drugiej strony. W warsztacie to większość przypadków, dlatego PB jest koniem roboczym.
Jak prowadzić
Elektrodę ustawia się pod 45° do obu półek i pochyla o 10–15° w kierunku prowadzenia. Główna poprawka: kąt bierze się nieco powyżej 45°, w stronę półki pionowej — to równoważy grawitację, inaczej jeziorko ściągnie w dół. Łuk krótki, ruch bez zatrzymania przy dolnej półce: każdy postój na dole to naciek. Grubość spoiny do 8 mm kładzie się jednym ściegiem, więcej dzieli się: pierwszy w naroże, kolejne trójkątem od dołu do góry, każdy z zakładką na jedną trzecią.
Parametry orientacyjne, prąd o 5 % niższy niż w pozycji podolnej
| Grubość, mm | Średnica elektrody, mm | Prąd, A |
|---|---|---|
| 1–2 | 1,6 | 40–55 |
| 1,5–3 | 2,0 | 50–75 |
| 2–4 | 2,5 | 65–95 |
| 3–5 | 3,0 | 75–125 |
| 3–6 | 3,2 | 85–135 |
| 6–12 | 4,0 | 125–180 |
| 10–20 | 5,0 | 170–240 |
| 16+ | 6,0 | 220–305 |
Grubość spoiny: ile zadawać i czym mierzyć
Ramię z i grubość obliczeniowa a to różne wymiary tej samej spoiny: a = z / √2, czyli około 0,7 ramienia. Konstruktor zadaje a i wpisuje je w oznaczeniu wg ISO 2553, warsztat mierzy z szablonem. Zadawanie z zapasem kosztuje: stopiwo rośnie z kwadratem, a z = 8 zamiast z = 6 to o 78 % więcej metalu, czasu i odkształceń. Gdy nośności brakuje, taniej wydłużyć spoinę niż ją pogrubić.
Czym spawać
Elektroda rutylowa trzyma w PB jeziorko dobrze i daje gładkie przejście do półek — to ta pozycja, w której rutyl bywa lepszy od zasadowej. Zasadową bierze się tam, gdzie wymagana jest udarność albo gruby materiał z podgrzewaniem. W MAG spoinę pachwinową prowadzi się łukiem natryskowym na mieszance z argonem: czysty CO₂ daje duże krople i szorstkie przejście, a to właśnie przejście rozstrzyga o podtopieniu. Wylot drutu trzyma się krótki — długi odciąga łuk i zmniejsza wtopienie w naroże.
Typowe wady i skąd się biorą
Naciek na dolnej półce — jeziorko spłynęło: za mały prąd, za mała prędkość albo elektroda stała zbyt poziomo. Podtopienie na półce pionowej — odwrotnie: prąd za duży, łuk długi albo było zatrzymanie u góry. Brak wtopienia w naroże — elektroda nie patrzyła w kąt albo była za gruba: ma sięgać naroża, a nie je przykrywać. Niesymetryczne ramię widać szablonem od razu i prawie zawsze znaczy, że kąta 45° nie utrzymano.
Oznaczenie i uprawnienia
PB wg EN ISO 6947, w systemie amerykańskim 2F. Uprawnienie zdane w PB obejmuje PA i PB — podolną oraz tę właśnie pachwinową naboczną. Odwrotnie nie działa: egzamin w PA pachwinowej nabocznej nie otwiera. Dlatego dla warsztatu, który spawa żebra i blachy węzłowe, PB jest minimalną sensowną pozycją egzaminu.
Częste pytania
Czym PB różni się od spawania „w łódkę”?
Ustawieniem detalu, nie techniką. „W łódkę” to PA: naroże patrzy do góry i jeziorko układa się samo. W PB teownik leży, a jeziorko cały czas ciągnie na dolną półkę. Jeśli detal da się obrócić — obróć: ten sam prąd da równiejszą spoinę i mniej odkształceń.
Jaką grubość spoiny kładzie się jednym ściegiem?
Do 8 mm pewnie. Więcej dzieli się: pierwszy ścieg w naroże, kolejne trójkątem od dołu do góry z zakładką na jedną trzecią. Próba położenia 10 mm jednym ściegiem daje naciek na dole i brak wtopienia w grani.
Dlaczego podtapia górną półkę?
Prąd za duży, łuk długi albo elektroda zatrzymuje się u góry. Zacznij od prądu: zdejmij 10–15 A i skróć łuk. Jeśli podtopienie zostało, sprawdź kąt — ma być nieco powyżej 45°, ale nie tak, by łuk „wisiał” na półce pionowej.
Co obejmuje egzamin w PB?
PA i PB wg EN ISO 9606-1. Egzamin w pozycji podolnej pachwinowej nabocznej nie obejmuje, dlatego do przyspawania żeber i blach węzłowych PB jest minimalną sensowną pozycją.
Aktualizacja: