Spoina pachwinowa okapowa PD: jak spawać teownik nad głową
PD to lustro PB podniesione nad głowę: ten sam teownik, ale jeziorko trzyma wyłącznie napięcie powierzchniowe, a wszystko nadmiarowe spada na spawacza. Cała technika sprowadza się do jednego: jeziorko musi być małe.
Kiedy trzeba spawać w PD
Wtedy, gdy węzeł już stoi i nie da się go obrócić: żebro pod belką, blacha węzłowa od spodu stropu, naprawa pod maszyną, przyspawanie do zmontowanej ramy. W warsztacie prawie zawsze taniej jest detal obrócić — w łódce ta sama spoina idzie dwa razy szybciej i bez ryzyka poparzenia. Na budowie takiej możliwości nie ma i PD staje się obowiązkowa.
Jak prowadzić
Prąd bierze się o 15–20 % niższy niż w pozycji podolnej, elektrodę cieńszą — najczęściej 2,5 albo 3,2 mm. Łuk bardzo krótki: długi łuk to duża kropla, a duża kropla pod sufitem spada. Prowadzi się wąskimi ściegami bez zatrzymań, prosto albo drobnym zakosem; postój w dowolnym punkcie daje naciek. Elektroda, jak w PB, stoi w dwusiecznej z lekkim przechyłem do półki pionowej i pochyleniem 10–15° w kierunku prowadzenia.
Parametry orientacyjne, prąd o 20 % niższy niż w pozycji podolnej
| Grubość, mm | Średnica elektrody, mm | Prąd, A |
|---|---|---|
| 1–2 | 1,6 | 30–50 |
| 1,5–3 | 2,0 | 40–65 |
| 2–4 | 2,5 | 55–80 |
| 3–5 | 3,0 | 65–105 |
| 3–6 | 3,2 | 70–110 |
| 6–12 | 4,0 | 105–150 |
| 10–20 | 5,0 | 145–200 |
| 16+ | 6,0 | 185–255 |
Grubość spoiny na ścieg
Powyżej 6 mm na ścieg pod sufitem się nie kładzie: jeziorko ma pozostać małe, inaczej obwiśnie i oderwie się. To dwa razy mniej niż w łódce i o jedną czwartą mniej niż w PB — ten sam wyrób spawa się w PD mniej więcej dwa razy dłużej. Grubość 8 mm i więcej dzieli się na co najmniej trzy ściegi, każdy wąski, z pełnym usunięciem żużla pomiędzy: pod sufitem żużel czepia się chętniej niż gdziekolwiek.
Czym spawać
Elektroda zasadowa pod sufitem sprawdza się najlepiej: jej żużel szybko krzepnie i podpiera jeziorko od spodu. Rutylowa rozpływa się i kapie — w PD nadaje się tylko na cienkiej blasze i w cienkiej średnicy. W MAG spoinę okapową prowadzi się łukiem zwarciowym albo impulsem na mieszance bogatej w argon: czysty CO₂ daje duże krople, a duża kropla pod sufitem się nie utrzyma. Wylot drutu trzyma się możliwie krótki.
Ochrona w pozycji okapowej
To jedna z dwóch pozycji, obok pułapowej, w których iskry i krople spadają wprost na spawacza. Odzież zapina się pod szyję, rękawy wchodzą na rękawice, nogawki na buty, a do kasku dokłada się pelerynę na kark. Poparzenia biorą się tu nie od łuku, lecz od kropli, która trafiła za kołnierz albo w rękaw.
Typowe wady i skąd się biorą
Naciek i obwisający ścieg — jeziorko było za duże: prąd wysoki, prędkość mała albo łuk długi. Podtopienie na półce pionowej — łuk zatrzymał się u góry. Brak wtopienia w naroże — spawacz ze strachu przed kroplami zbyt mocno ściął prąd; poniżej dolnej granicy zakresu schodzić nie wolno. Pory w PD są bardziej prawdopodobne niż w podolnej: jeziorko jest małe i krzepnie szybko, gaz nie zdąża wyjść, dlatego brzegi czyści się staranniej, a elektrody bierze suche.
Oznaczenie i uprawnienia
PD wg EN ISO 6947, w systemie amerykańskim 4F. Uprawnienie zdane w PD obejmuje PA, PB i PD — trzy pozycje z jednego egzaminu, więc dla warsztatu pracującego na montażu to opłacalne świadectwo. Pozycji czołowych nie otwiera: do nich zdaje się PE albo wyżej.
Częste pytania
Dlaczego pod sufitem prąd jest niższy?
Bo jeziorko trzyma wyłącznie napięcie powierzchniowe. Im większy prąd, tym większe jeziorko i tym pewniej obwiśnie i oderwie się. Zdejmuje się 15–20 % względem podolnej i bierze cieńszą elektrodę — to to samo, tylko inaczej.
Jaką grubość spoiny kładzie się na ścieg?
Do 6 mm. Więcej dzieli się: trzy wąskie ściegi zamiast jednego szerokiego, z usunięciem żużla między nimi. Próba położenia 8 mm naraz daje obwisający ścieg i brak wtopienia w grani.
Rutylowa czy zasadowa?
Zasadowa. Jej żużel szybko krzepnie i podpiera jeziorko od spodu — i właśnie tego pod sufitem trzeba. Rutylowa rozpływa się i kapie; w PD bierze się ją tylko na cienkiej blasze i w cienkiej średnicy.
Co obejmuje egzamin w PD?
PA, PB i PD wg EN ISO 9606-1 — trzy pozycje za jeden egzamin. Czołowych nie otwiera: do nich zdaje się PE albo wyżej.
Aktualizacja: