0H18N9 — stal kwasoodporna 18/9 i jej odpowiedniki EN, AISI, GOST
0H18N9 to oznaczenie austenitycznej stali nierdzewnej typu 18/9 według PN-71/H-86020. Najbliżej jej do 1.4301 (X5CrNi18-10) według EN 10088 i AISI 304, po stronie GOST — 08Х18Н10.
Krótka odpowiedź
Odpowiednik 0H18N9: 1.4301 / X5CrNi18-10 / AISI 304. Grupa ISO/TR 15608: 8.1. Spawa się dobrze, bez podgrzewania, z temperaturą międzyściegową do 150 °C i spoiwem 308L. Nie myl jej z 00H18N10 (1.4306, 304L) i 1H18N9T (1.4541, 321) — to trzy różne stale.
Karta gatunku
| Oznaczenie i norma | 0H18N9 · PN-71/H-86020 |
|---|---|
| Najbliższy odpowiednik | X5CrNi18-10 (EN 10088-2) |
| Numer materiału | 1.4301 |
| GOST | 08Х18Н10 |
| AISI / ASTM | 304 |
| PN | 0H18N9 |
| Grupa ISO/TR 15608 | 8.1 — austenityczna stal nierdzewna, podgrupa Cr ≤ 19 % (nominalnie 18 %) |
| Spawalność (tablica odpowiedników) | dobra, ograniczyć energię liniową |
Wiersze EN, GOST, AISI/ASTM i PN pochodzą z tablicy odpowiedników gatunków stali. Odpowiednik to gatunek najbliższy, a nie identyczny.
Litery PN: 0 — niski węgiel (do 0,07 %), H — chrom, N — nikiel, liczby — ich przybliżona zawartość w procentach. Odmiana 00H18N10 ma bardzo niski węgiel, a 1H18N9T — dodatek tytanu. Dziś tę stal kupuje się jako 1.4301, a do grubszych konstrukcji spawanych często jako niskowęglową 1.4307 (304L).
Skład chemiczny 0H18N9, % masy
| Pierwiastek | 0H18N9 | 1.4301 |
|---|---|---|
| C | ≤ 0,07 | ≤ 0,07 |
| Mn | ≤ 2,00 | ≤ 2,00 |
| Si | ≤ 0,80 | ≤ 1,00 |
| P | ≤ 0,045 | ≤ 0,045 |
| S | ≤ 0,030 | ≤ 0,015 |
| Cr | 17–19* | 17,5–19,5 |
| Ni | 9–11 | 8,0–10,5 |
| N | — | ≤ 0,11 |
Źródło: 0H18N9 — Alfa-Tech (PN-71/H-86020), steelestores; 1.4301 — Linstar, demark (EN 10088-2).
* Cr 17–19 % według steelestores, 17–20 % według Alfa-Tech: źródła się różnią.
Własności mechaniczne
| Własność | 1.4301 C | 1.4301 P |
|---|---|---|
| Rp0,2, MPa | ≥ 230 | ≥ 210 |
| Rm, MPa | 540–750 | 520–720 |
| A, % | ≥ 45 | ≥ 45 |
Źródło: EN 10088-2 — Outokumpu, tubingchina, Righton Blackburns (Właściwości stali S235–S460).
C — blacha i taśma walcowane na zimno (do 8 mm), P — blacha gruba walcowana na gorąco (do 75 mm).
Dla samej 0H18N9 karty podają własności niepełnie (Alfa-Tech — tylko R0,2 około 220 MPa), dlatego tabela pokazuje 1.4301 według EN 10088-2 w dwóch postaciach wyrobu.
Równoważnik węgla: CE, CET i dopuszczalny CEV
CE i CET opisują skłonność stali ferrytycznych do hartowania się w strefie wpływu ciepła. Austenit się nie hartuje, więc dla 0H18N9 ani CE, ani podgrzewanie z tego wzoru nie mają sensu. Liczą się dwie inne rzeczy: ilość ferrytu w spoinie (sprawdzisz ją na wykresie Schaefflera) i czas spędzony w zakresie 450–850 °C, w którym chrom wiąże się w węgliki na granicach ziaren.
Podgrzewanie i temperatura międzyściegowa
Bez podgrzewania. Temperatura międzyściegowa nie wyższa niż 150 °C: nierdzewka gorzej przewodzi ciepło niż stal węglowa, więc ciepło zostaje przy spoinie i wydłuża pobyt w zakresie uczulenia. Taniej jest poczekać, aż złącze ostygnie, niż potem trawić i przespawywać.
Spoiwo
| Proces | Spoiwo | Gaz |
|---|---|---|
| 111 — elektroda otulona | E 19 9 L R 12 / E308L-17 — ESAB OK 61.30 | — |
| 135 — MAG drutem litym | ER308L | Ar + 2 % CO₂ · Ar + 2 % O₂ |
| 141 — TIG | ER308L | Ar |
Spoiwo 308L ma niski węgiel, a jego stopiwo zawiera trochę ferrytu, który chroni przed pękaniem na gorąco. Do złącza z czarną stalą bierze się 309L (tablica stali różnoimiennych). Przy MAG mieszanka z 2 % CO₂ albo O₂, nigdy czysty CO₂: węgiel z gazu przechodzi do spoiny i obniża odporność korozyjną.
Jak spawać
- Czysto. Szczotki i tarcze tylko do nierdzewki; opiłki czarnej stali rdzewieją na jej powierzchni.
- Mało ciepła. Prąd o 10–20 % niższy niż na stali czarnej tej samej grubości, krótkie odcinki na przemian zamiast długiej spoiny ciągłej.
- Temperatura międzyściegowa do 150 °C.
- Osłona grani argonem tam, gdzie grań styka się z medium: bez niej utlenia się i rdzewieje pierwsza.
- Po spawaniu przebarwienia trawi się i pasywuje (więcej w artykule o spawaniu stali nierdzewnej).
Zamiana na odpowiednik: co zmienia się w dokumentach
Na zamówieniu pisz 1.4301 albo X5CrNi18-10 z normą wyrobu (blacha — EN 10088-2) i atestem 3.1. Jeśli konstrukcja ma grube ścianki albo pracuje tam, gdzie grozi korozja międzykrystaliczna, rozważ 1.4307 (304L) — to inna stal i decyzję podejmuje projektant.
W pWPS i WPS wpisz gatunek EN i grupę 8.1 według ISO/TR 15608 zamiast starej nazwy PN.
Źródła danych
- Alfa-Tech, 0H18N9 (PN-71/H-86020)
- steelestores, PN 0H18N9 (PN H86020)
- Linstar, 1.4301
- demark, 1.4301
- EN 10088-2 — Właściwości stali S235–S460
- ISO/TR 15608:2013, tab. 1 (later ISO/TR 15608:2017; replaced by ISO 15608:2025)
Liczby z kart dystrybutorów i producentów są informacyjne; o konkretnej dostawie rozstrzyga atest 3.1 wg EN 10204. CE, CET i podgrzewanie strona liczy przy wyświetlaniu tymi samymi wzorami co kalkulatory.
Częste pytania
0H18N9 — jaki to odpowiednik?
1.4301, X5CrNi18-10, AISI 304; po stronie GOST 08Х18Н10. Skład obu stali pokrywa się w większości pierwiastków; 1.4301 ma węższy zakres chromu (17,5–19,5 %) i niższy limit siarki (0,015 %).
Czy 0H18N9 to stal kwasoodporna?
W potocznym sensie tak: to austenityczna stal nierdzewna 18/9. W środowisku z chlorkami lepiej sprawdza się stal z molibdenem — 0H17N14M2, czyli 1.4401 / AISI 316.
Jaki jest skład chemiczny 0H18N9?
Według Alfa-Tech (PN-71/H-86020): C do 0,07 %, Mn do 2,00 %, Si do 0,80 %, P do 0,045 %, S do 0,030 %, Ni 9–11 %, Cr 17–20 % (steelestores podaje Cr 17–19 %).
Czym spawać 0H18N9?
Spoiwem 308L: elektroda E 19 9 L R / E308L-17 (np. ESAB OK 61.30), drut ER308L w Ar + 2 % CO₂ albo pręt ER308L w argonie metodą TIG. Do połączenia z czarną stalą — 309L.
Czy 0H18N9 trzeba podgrzewać?
Nie. Austenit się nie hartuje, więc podgrzewanie nic nie daje, a dodatkowe ciepło szkodzi: wydłuża pobyt w zakresie 450–850 °C. Pilnuje się za to temperatury międzyściegowej — do 150 °C.
Aktualizacja: