Odzież i rękawice spawalnicze
Metka z numerem normy mówi więcej niż wygląd i cena. Poniżej co znaczą oznaczenia EN ISO 11611, EN 12477, EN 388 i EN 407 — i czego przy spawaniu nie wolno nosić w ogóle.
Krótka odpowiedź
- Odzież — EN ISO 11611, klasa 1 albo 2 zależnie od ilości odprysków.
- Rękawice — EN 12477, typ A do MMA i MAG, typ B do TIG.
- Obuwie — EN ISO 20345, klasa S3 z podeszwą HRO, z zakrytą cholewką.
- Przyłbica — EN 175 na osłonę, EN 379 na filtr, stopień zaciemnienia dobrany do prądu.
Normy i oznaczenia
| Norma | Co obejmuje | Oznaczenie |
|---|---|---|
| EN ISO 11611 | Odzież ochronna do spawania | klasa 1 / klasa 2 |
| EN ISO 11612 | Odzież chroniąca przed ciepłem i płomieniem | A B C D E F |
| EN 388 | Rękawice — ryzyka mechaniczne | abcd |
| EN 407 | Rękawice — ryzyka termiczne | abcdef |
| EN ISO 20345 | Obuwie bezpieczne | S1 · S2 · S3 · HRO |
| EN 175 · EN 379 | Ochrona oczu i twarzy przy spawaniu | DIN 9–13 |
Klasa 1 czy klasa 2
EN ISO 11611 dzieli odzież na dwie klasy według tego, ile odprysków i ile ciepła promieniowania musi wytrzymać. Klasa 1 wystarcza przy niewielkim rozprysku: TIG, cienkie blachy, prądy do mniej więcej stu amperów. Klasa 2 jest dla MMA i MAG na większych prądach, dla spawania pozycyjnego i wszędzie tam, gdzie odpryski lecą do góry i za kołnierz.
Praktyczna zasada: jeśli po zmianie znajdujesz wypalone punkty na rękawach, klasa była za niska — albo odzież jest zwyczajnie zużyta. Materiał traci własności ochronne po latach prania, a wypalone dziury nie odrastają.
Rękawice: typ A czy typ B
EN 12477 jest normą właśnie dla rękawic spawalniczych i rozróżnia dwa typy. Typ A — wyższa odporność cieplna kosztem czucia, do elektrody otulonej i półautomatu. Typ B — wyższa zręczność kosztem ochrony, do TIG, gdzie spoiwo prowadzi się palcami.
Na tej samej rękawicy stoją jeszcze dwa oznaczenia. Cztery cyfry EN 388 opisują ryzyka mechaniczne: ścieranie, przecięcie, rozdarcie, przebicie. Sześć cyfr EN 407 — ryzyka termiczne, a dla spawacza liczą się przede wszystkim dwie ostatnie: odporność na małe i na duże rozpryski stopionego metalu.
Skóra przemoczona potem albo wodą przewodzi prąd. Przy spawaniu w wilgoci, w pozycji leżącej i w przestrzeniach zamkniętych to jedna z realnych dróg porażenia — dlatego rękawic nie używa się mokrych, a przy pracy w takich warunkach obowiązują dodatkowe środki opisane w bezpieczeństwie elektrycznym.
Czego nie wolno nosić
Syntetyku pod spodem. Poliester i nylon nie palą się — one się topią. Stopiony materiał przywiera do skóry i oparzenie wychodzi głębsze niż od samego odprysku. Bielizna przy spawaniu ma być bawełniana albo wełniana, i to dotyczy także skarpet.
Odzieży zatłuszczonej. Olej i smar na ubraniu to paliwo. Ta sama kurtka, która wytrzymuje odprysk czysta, zapala się poplamiona.
Kieszeni i mankietów do góry. Odprysk wpada wszędzie, gdzie znajdzie otwartą kieszeń albo podwinięty rękaw, i tam zostaje. Spodnie noszą się na wierzchu cholewki, nigdy w bucie.
Sznurowadeł na wierzchu i odsłoniętej kostki. Stąd bierze się większość oparzeń stóp — kropla znajduje drogę do środka buta i nie ma jak jej stamtąd wyjąć w rękawicach.
Reszta wyposażenia
Ochrona oczu i dobór stopnia zaciemnienia — przyłbica spawalnicza i kalkulator stopnia DIN. Ochrona dróg oddechowych, której odzież nie zastąpi — półmaski i nawiew. Całość wyposażenia w jednym miejscu — środki ochrony indywidualnej.
Częste pytania
Czy zwykły ubranie robocze wystarczy do spawania?
Nie. Odzież spawalnicza musi spełniać EN ISO 11611 — chodzi o to, żeby materiał nie podtrzymywał płomienia i żeby odpryski się w nim nie zagnieżdżały. Zwykły drelich bawełniany pali się, a poliester topi się i przywiera do skóry; oparzenie od stopionego syntetyku goi się gorzej niż od samego odprysku.
Czym różni się rękawica typu A od typu B?
Odpornością cieplną kontra czuciem. EN 12477 dzieli rękawice spawalnicze na typ A — grubsze, do MMA i MAG, gdzie leci więcej odprysków — i typ B, cieńsze i bardziej czułe, do TIG, gdzie trzeba prowadzić spoiwo palcami. Typ B przy elektrodzie otulonej to poparzone dłonie, typ A przy TIG to spoiwo na podłodze.
Co znaczą cyfry na rękawicy?
Cztery cyfry pod symbolem młotka to EN 388: ścieranie, przecięcie, rozdarcie i przebicie — im wyższa, tym lepiej, zakres zwykle 0–4 lub 0–5. Sześć cyfr pod symbolem płomienia to EN 407: palność, ciepło kontaktowe, konwekcyjne, promieniowanie, małe i duże rozpryski stopionego metalu. Do spawania najważniejsze są dwie ostatnie.
Aktualizacja: