Środki ochrony indywidualnej spawacza
Odzież spawalnicza różni się od zwykłej roboczej nie grubością, tylko zachowaniem przy kontakcie z iskrą: nie może podtrzymywać palenia ani się topić. Ubranie syntetyczne jest tu groźniejsze niż jego brak.
Odzież
Wymagania dla odzieży spawalniczej określa EN ISO 11611. Kluczową cechą jest ograniczone rozprzestrzenianie płomienia: po usunięciu źródła materiał ma zgasnąć sam. Norma dzieli odzież na dwie klasy:
- Klasa 1 — procesy ręczne o umiarkowanym rozpryskiwaniu, praca w hali, MMA na niskich prądach.
- Klasa 2 — silne rozpryskiwanie, spoiny pułapowe, żłobienie, praca nad głową.
Poliester i poliamid nie palą się, tylko topią i przywierają do skóry — oparzenie wychodzi głębsze i rozleglejsze niż od tej samej iskry na gołym ciele. Dotyczy to również koszulki pod ubraniem roboczym: jest w strefie ryzyka dokładnie tak samo. Pod odzież spawalniczą zakłada się bawełnę albo wełnę.
Rękawice i ochrona rąk
| Proces | Rodzaj rękawic | Dlaczego |
|---|---|---|
| MMA, MAG | Grube, z mankietem do przedramienia | Dużo odprysków, wysoka temperatura |
| TIG | Cienkie, miękkie | Potrzebne czucie przy podawaniu spoiwa |
| Czyszczenie, składanie | Zwykłe robocze | Spawalnicze szybko niszczą się na ścierniwie |
Osobno: rękawice chronią też przed ultrafioletem. Skóra rąk u spawaczy „spala się” nie od iskier, tylko od promieniowania łuku, a bez rękawów i mankietów widać to już po jednej zmianie.
Oczy i twarz
Przyłbicę dobiera się do prądu, a nie do odczuć — dobór w kalkulatorze stopnia zaciemnienia. Ochrona oczu nie kończy się jednak na przyłbicy:
- Okulary pod przyłbicę — przed żużlem przy odbijaniu i odpryskami przy czyszczeniu. Główną przyczyną urazów oczu u spawaczy nie jest łuk, tylko właśnie żużel.
- Ochrona pomocników. Ultrafiolet odbija się od jasnych ścian. Kto stoi obok bez przyłbicy, dostaje „zajączki” tak samo.
- Parawany. Oddzielają stanowisko od przejścia i od sąsiednich miejsc pracy.
Obuwie i reszta
- Obuwie — zakryte, z podnoskiem, najlepiej z szybkim zrzutem sznurowania: kropla metalu, która wpadnie do środka, inaczej się nie wydostanie.
- Nogawki na obuwie, nie wpuszczone do środka: iskra spływa, zamiast wpadać do buta.
- Żadnych mankietów i kieszeni z klapą do góry — to pułapki na odpryski.
- Ochronniki słuchu przy żłobieniu i pracy ze szlifierką.
- Półmaska — gdy odciąg nie rozwiązuje sprawy; szerzej w artykule o dymach spawalniczych.
Materiał ma charakter informacyjny: konkretny zestaw środków ochrony i wymagania wobec nich ustala pracodawca na podstawie oceny ryzyka na stanowisku.
Częste pytania
Dlaczego nie można pracować w zwykłym ubraniu roboczym?
Przez materiał. Odzież spawalnicza wg EN ISO 11611 gaśnie sama po usunięciu iskry, zwykła roboczka niekoniecznie. Najgorszy jest syntetyk: topi się i przywiera do skóry, a oparzenie wychodzi głębsze niż od tej samej iskry bez ubrania.
Czy okulary są konieczne, skoro jest przyłbica?
Tak. Główną przyczyną urazów oczu u spawaczy nie jest łuk, tylko odpryskujący żużel przy odbijaniu i iskry przy czyszczeniu, czyli momenty, gdy przyłbica jest podniesiona. Okulary zakłada się pod przyłbicę i nie zdejmuje między spoinami.
Czym rękawice do TIG różnią się od tych do MMA?
Grubością i miękkością. Przy TIG spoiwo podaje się ręką i potrzebne jest czucie w palcach, dlatego rękawice są cienkie. Przy MMA i MAG odprysków jest znacznie więcej i bierze się grube, z mankietem do przedramienia.
Aktualizacja: