Kalkulator stopnia zaciemnienia przyłbicy (DIN)

Wybierz proces i prąd — kalkulator poda numer filtra wg EN ISO 16321 oraz dopuszczalne wartości sąsiednie. Pomyłka o dwa numery w stronę jaśniejszą to siedmiokrotnie jaśniejsze światło: olśnienie i zmęczone oczy już po jednej zmianie.

Krótka odpowiedź

Numer filtra zależy od procesu i prądu (EN ISO 16321): 40 A to DIN 9 w MMA i TIG; przy 100 A elektroda otulona wymaga DIN 11, a MAG, MIG na aluminium i TIG — DIN 10; 150 A to DIN 11, 250 A — DIN 12, 350 A — DIN 13. Granica przedziału jest włączna: do 175 A obowiązuje jeden numer, od 180 A następny. Pomyłka o dwa numery w stronę jaśniejszą to światło siedem razy jaśniejsze, więc zaczynaj od numeru ciemniejszego i rozjaśniaj. Tabela numerów jest niżej.

Proces

Prąd spawania, A

Skala zaciemnienia filtra od 8 do 14 z wyróżnionym pasmem roboczym 10–13 — Za jasny filtr oślepia i męczy oczy, za ciemny ukrywa jeziorko. Niemal całe spawanie ręczne mieści się w wyróżnionym paśmie 10–13; TIG przy małym prądzie schodzi do 8–9.

Tabela numerów

Zalecenia pochodzą z EN 169. Od 11 listopada 2025 r. w UE filtry spawalnicze ocenia się według EN ISO 16321-2, ale skala jest ta sama: te same numery z tą samą przepuszczalnością światła, oznaczane literą W przed numerem (W11), więc tabela obowiązuje dla obu norm.

Prąd, A	MMA	MIG/MAG stal	MIG aluminium	TIG	Plazma	Żłobienie
do 15	8	—	—	8	8	—
15–20	9	—	—	9	8	—
20–40	9	—	—	9	9	—
40–80	10	9	—	10	10	—
80–100	11	10	10	10	11	—
100–150	11	11	11	11	11	10
150–175	11	11	11	11	12	10
175–250	12	12	12	12	12	11
250–300	12	12	13	13	13	12
300–350	13	13	13	13	13	12
350–400	13	13	14	13	13	12
400–500	13	13	14	14	14	13
powyżej 500	14	14	15	14	14	13

Reklama

Jak dobierać w praktyce

Zaczynaj od ciemniejszego. Weź numer o jeden ciemniejszy od zalecanego i rozjaśniaj, aż jeziorko będzie wyraźnie widoczne. Wtedy oko nigdy nie dostanie nadmiernej dawki.
Uwzględnij oświetlenie. W ciemnym pomieszczeniu wygodny numer jest zwykle o jeden jaśniejszy niż na dworze w słoneczny dzień.
Wiek ma znaczenie. Po czterdziestce oko gorzej rozróżnia szczegóły przez ciemny filtr — wielu przechodzi na numer jaśniejszy i doświetla stanowisko.
Spawanie i cięcie gazowe to osobna skala. Tam filtry 4–8 dobiera się wg przepływu gazu, nie wg prądu.

Co znaczy jeden numer: skala jest logarytmiczna

Numer filtra wiąże się z przepuszczalnością światła widzialnego τ wzorem N = 1 + (7/3)·log₁₀(1/τ). W praktyce każdy numer w górę to ok. 2,7 raza mniej światła, dwa numery — ok. 7 razy, trzy numery — ok. 19 razy. Tak wygląda to w liczbach:

DIN 9 — przepuszcza ok. 1/2700 światła;
DIN 10 — ok. 1/7200;
DIN 11 — ok. 1/19 000;
DIN 12 — ok. 1/52 000;
DIN 13 — ok. 1/139 000.

Dlatego pomyłka o dwa numery nie jest drobiazgiem: to siedmiokrotna różnica w jasności, którą przyjmuje siatkówka. I dlatego o jeden numer ciemniej przy długiej pracy odczuwa się wyraźnie, choć jeziorko nadal widać.

Ten sam prąd, różne procesy — przykłady z kalkulatora

40 A: MMA — DIN 9, TIG — DIN 9; MAG na takim prądzie praktycznie się nie spawa (w tabeli kreska).
100 A: MMA — DIN 11, ale MAG, MIG aluminium i TIG — DIN 10: dla elektrody otulonej tabela daje tu numer wyżej.
150 A: MMA, MAG, MIG i TIG — DIN 11; żłobienie łukowe — DIN 10.
250 A: MMA, MAG, MIG i TIG — DIN 12; żłobienie — DIN 11.
350 A: MMA, MAG, MIG i TIG — DIN 13; żłobienie — DIN 12.

Elektroda 3,2 mm (90–140 A według tabeli prądu) mieści się w całości w przedziale DIN 11 — jedno ustawienie przyłbicy wystarczy na cały zakres tej elektrody.

Jak czytać tabelę

Kolumna prądu to górna granica przedziału. Wartość 175 A oznacza „do 175 A włącznie”; już przy 180 A obowiązuje następny numer.
Kreska w komórce oznacza, że proces przy takim prądzie się nie stosuje: MAG w tabeli zaczyna się od 40 A, MIG aluminium od 80 A, żłobienie od 100 A.
Na granicy przedziałów wybierz ciemniejszy numer przy długich ściegach i w jasnej hali, jaśniejszy przy krótkich sczepach i w ciemnym pomieszczeniu.
Zakres ±1 z kalkulatora to korekta na warunki i oczy, a nie zgoda na dowolność: dwa numery jaśniej to już ryzyko.

Pomocnik, sąsiedzi i odbicia

Łuk oślepia nie tylko spawacza. Pomocnik przytrzymujący element i ludzie przechodzący obok dostają to samo promieniowanie, tylko bez przyłbicy. Stanowiska oddziela się kurtynami spawalniczymi (wymagania dla nich podaje EN ISO 25980), a jasne ściany maluje na matowo i ciemno — odbite światło wchodzi pod przyłbicę z boku.

Objawy „złapania zajączków” (zapalenia rogówki) — piasek pod powiekami, łzawienie, światłowstręt — pojawiają się zwykle dopiero po kilku godzinach, często w nocy. Wtedy trzeba do lekarza, a następnego dnia sprawdzić, którędy UV dostał się do oka: odbicia, sąsiednie stanowiska, przyleganie przyłbicy i osłony stanowiska. Całość wyposażenia omawia artykuł o środkach ochrony indywidualnej, a wybór samej przyłbicy — przyłbica spawalnicza.

Typowe błędy

Jeden numer na wszystko. Przyłbica ustawiona na DIN 11 do MMA bywa za jasna przy MAG 250 A i za ciemna przy TIG 40 A.
Zbyt ciemny filtr „na zapas”. Nie widać jeziorka, głowa idzie bliżej, w dym.
Brudna szybka ochronna — przyciemnia obraz i do tego go rozprasza; wtedy kusi, żeby rozjaśnić filtr.

Ultrafiolet nie zależy od zaciemnienia

Każdy certyfikowany filtr zatrzymuje UV i IR całkowicie, także w stanie jasnym. Zagrożeniem przy zbyt jasnym filtrze nie jest ultrafiolet, lecz jasność światła widzialnego przeciążająca siatkówkę. Dlatego przyłbicy bez oznaczenia EN ISO 16321-2 (albo starszego EN 379) nie wolno używać przy żadnym numerze.

Częste pytania

Jaki stopień zaciemnienia przy półautomacie 150 A?

Dla MIG/MAG po stali przy 150 A — DIN 11. Sąsiednie numery 10 i 12 też są dopuszczalne: 10, gdy w hali jest ciemno i trzeba lepiej widzieć jeziorko, 12 przy długiej pracy, gdy oczy się męczą.

Dlaczego po zmianie bolą oczy, choć przyłbica jest sprawna?

Najczęściej zaciemnienie jest za jasne albo filtr przełącza się z opóźnieniem. Drugie częste źródło to praca sąsiada: ultrafiolet odbija się od jasnych ścian i wchodzi pod przyłbicę z boku. Pomagają kurtyny, matowe ciemne ekrany i osłona boczna.

Czy przyłbica automatyczna nadaje się do cięcia plazmą?

Tak, jeśli ma w zakresie właściwy numer i jest przystosowana do niskich prądów. Przy małych prądach łuk świeci słabiej i część tańszych przyłbic przełącza się wtedy niepewnie — do plazmy i TIG na małych prądach wybierz filtr, dla którego producent w karcie deklaruje pracę przy niskim prądzie TIG, i podaną tam wartość porównaj ze swoim prądem.

Jaki stopień zaciemnienia do elektrody 3,2 mm?

DIN 11. Elektroda 3,2 mm pracuje w zakresie 90–140 A, a cały ten przedział mieści się w stopniu 11 dla MMA. Przy długich ściegach w jasnej hali można wziąć DIN 12, przy krótkich sczepach w ciemnym pomieszczeniu — DIN 10.

O ile różnią się DIN 10 i DIN 12?

Mniej więcej siedmiokrotnie. Każdy numer w górę przepuszcza ok. 2,7 raza mniej światła: DIN 10 to ok. 1/7200, DIN 12 — ok. 1/52 000 światła widzialnego.

Jaki stopień zaciemnienia do TIG na małym prądzie?

Według tabeli do 15 A — DIN 8, do 40 A — DIN 9, do 100 A — DIN 10. Przyłbica z zakresem 9–13 nie zejdzie do DIN 8, więc do najcieńszych blach potrzebna jest kaseta z szerszym zakresem.

Autor: Dmitry Frolov, spawacz i ślusarz konstrukcji stalowych Aktualizacja: 24 października 2026