TIG — spawanie elektrodą nietopliwą w osłonie argonu
Metoda na przypadki, gdzie spoina jest ważniejsza od tempa: nierdzewka, aluminium, cienka blacha, ściegi graniowe na rurach, instalacje spożywcze i elementy ozdobne. Oznaczenia: GTAW (AWS), procesy 141 i 14x wg ISO 4063.
Jak się nazywa
| Jak się nazywa | Nazwa |
|---|---|
| W normie (ISO 4063) | 141 — Spawanie TIG spoiwem litym |
| Numer procesu | 141 |
| Skrót międzynarodowy | TIG · GTAW |
| W warsztacie | TIG — w osłonie argonu |
Trzy nazwy tego samego. W instrukcji technologicznej i na świadectwie spawacza stoi nazwa z normy z numerem, w ogłoszeniu o pracę i w warsztacie — skrót, na rysunku z USA — oznaczenie amerykańskie. Warto znać wszystkie trzy: to ta sama robota, ale w dokumentach wygląda inaczej.
Jak to działa
Łuk pali się między elektrodą wolframową a materiałem. Wolfram się nie topi — tylko utrzymuje łuk, a spoiwo spawacz podaje do jeziorka wolną ręką. Strefę spawania osłania argon z dyszy uchwytu.
Stąd główna cecha metody: ilość ciepła i ilość spoiwa steruje się niezależnie od siebie. Można przetopić krawędź zupełnie bez spoiwa albo napawać ścieg, prawie nie grzejąc elementu. Żadna inna metoda ręczna tego nie daje.
Rodzaj prądu
| Rodzaj prądu | Metale | Dlaczego tak |
|---|---|---|
| DC− (biegunowość prosta) | Stal, nierdzewka, tytan, miedź | Główne ciepło idzie w detal, wolfram grzeje się mało, wtop głęboki |
| AC (przemienny) | Aluminium, magnez i stopy | Dodatnia półfala rozbija warstwę tlenków |
| DC+ (biegunowość odwrotna) | Praktycznie nie stosowana | Wolfram przegrzewa się i topi |
Parametry według grubości
| Grubość, mm | Wolfram, mm | Prąd DC−, A | Spoiwo, mm | Argon, l/min |
|---|---|---|---|---|
| 0,5–1,0 | 1,0–1,6 | 20–50 | 1,0–1,6 | 5–7 |
| 1,5–2,0 | 1,6 | 50–90 | 1,6 | 6–8 |
| 3,0 | 2,0–2,4 | 90–130 | 2,0–2,4 | 7–9 |
| 4,0–5,0 | 2,4 | 130–180 | 2,4–3,0 | 8–10 |
| 6,0–8,0 | 3,2 | 180–250 | 3,0–4,0 | 10–12 |
Pełna tabela z prędkością podawania drutu, TIG, cienką blachą i profilami: Parametry MIG/MAG i TIG.
Do aluminium na prądzie przemiennym prąd bierze się o jakieś 20–30 % wyższy, a przepływ argonu o 2–4 l/min większy.
Co ustawić przed startem
- Wstępny wypływ gazu (pre-flow) — 0,5–2 s. Gaz musi dojść do strefy przed zajarzeniem łuku.
- Wypływ końcowy (post-flow) — mniej więcej 1 s na każde 10 A prądu. Przy 150 A to 15 s: tyle stygną wolfram i spoina, i przez cały ten czas potrzebują osłony.
- Zajarzenie. HF (bezstykowe, wysoką częstotliwością) — podstawowe; Lift — dotknięciem z płynnym uniesieniem, gdy w pobliżu jest wrażliwa elektronika.
- Balans AC — 60–70 % „minusa” do zwykłego aluminium; więcej „plusa”, jeśli powierzchnia jest mocno utleniona.
- Opadanie prądu (down-slope) — 2–5 s, żeby nie zostawić pęknięcia w kraterze.
TIG nie wybacza brudu: olej, wilgoć, resztki markera i warstwa tlenku od razu dają pory i czarny nalot. Krawędzie pod nierdzewkę czyści się osobną szczotką z drutu nierdzewnego, aluminium — szczotką i odtłuszczeniem bezpośrednio przed spawaniem, a nie „wczoraj”.
Typowe problemy
| Objaw | Przyczyna |
|---|---|
| Wolfram sinieje i czernieje | Za mało gazu, krótki wydmuch po zakończeniu, za duży wysięg |
| Wtrącenia wolframu w spoinie | Dotknięcie elektrodą jeziorka albo spoiwa |
| Spoina szara i porowata na nierdzewce | Przegrzanie, brak osłony grani, zanieczyszczony argon |
| Łuk błądzi | Poprzeczny szlif wolframu, dmuch magnetyczny, zabrudzenie |
| Jeziorko nie zwilża aluminium | Za mały prąd, zły balans AC, nie zdjęta warstwa tlenków |
Częste pytania
Dlaczego aluminium spawa się prądem przemiennym?
Przez warstwę tlenku Al₂O₃: topi się w 2050 °C, podczas gdy samo aluminium w 660 °C. W półokresie dodatnim łuk rozbija tę warstwę (rozpylanie katodowe), w ujemnym grzeje materiał. Stąd regulacja balansu AC: więcej „plusa” — czystsza powierzchnia, więcej „minusa” — głębszy przetop.
Jaki wolfram wziąć do nierdzewki?
WL-20 (niebieski) albo WC-20 (szary) na prądzie stałym DC−, ostrzenie na stożek o długości 2–3 średnic. Szczegóły dla wszystkich typów — w tabeli elektrod wolframowych.
Po co podawać gaz w grań przy spawaniu rur?
Grań od wewnątrz rury zostaje bez osłony i utlenia się: na nierdzewce powstaje kruchy czarny nalot, który mocno obniża odporność korozyjną i działa jak karb. Podanie argonu do wnętrza rury rozwiązuje problem; zawartość tlenu przed spawaniem sprowadza się poniżej 0,1 %.
Aktualizacja: