GOST 2.312 a ISO 2553: czytanie rysunków z różnych systemów
Stare rysunki nie zniknęły: przychodzą z remontem, z oprzyrządowaniem, z maszynami sprowadzonymi z innego kraju. Logika zapisu jest w nich zasadniczo inna, a znać ją muszą także ci, którzy pracują wyłącznie wg norm europejskich.
Inna logika, a nie inne znaczki
| ISO 2553 | GOST 2.312 | |
|---|---|---|
| Rodzaj spoiny | Piktogram na linii | Litera i numer wg tablicy normy |
| Strona | Linia, na której stoi symbol | Półka linii: nad nią spoina widoczna, pod nią niewidoczna |
| Wymiar | a — grubość obliczeniowa albo z — ramię | Ramię, znak ⊿ przed liczbą |
| Proces | Kod ISO 4063 w ogonie | Zwykle w wymaganiach technicznych, nie w oznaczeniu |
| Ukosowanie | Zadane symbolem | Zadane numerem typu wg normy metody spawania |
Myśl kluczowa: oznaczenie wg GOST jest odsyłaczem. Bez właściwej tablicy nie da się go odczytać w całości, podczas gdy oznaczenie wg ISO jest samowystarczalne.
Litery rodzajów złączy
- С — doczołowe
- У — narożne
- Т — teowe
- Н — zakładkowe
Cyfra po literze to numer typu ukosowania z normy dotyczącej konkretnej metody spawania: dla ręcznego łukowego jest to GOST 5264, dla spawania w osłonie gazów — GOST 14771. Ten sam numer w różnych normach oznacza inne ukosowanie, więc odwołania do normy z wymagań technicznych nie wolno pomijać.
GOST podaje ramię, ISO częściej grubość
obliczeniową. Ramię 6 mm to a4,2, a nie
a6. Przenosząc liczbę bez zmiany, otrzymasz spoinę półtora raza
mocniejszą niż potrzeba i dwukrotnie droższą w metalu i godzinach. Przeliczenie
robi kalkulator spoiny pachwinowej.
Strona: półka zamiast linii
W GOST nie ma linii kreskowanej. Stronę wyznacza położenie zapisu względem półki: oznaczenie nad półką dotyczy spoiny widocznej (od strony lica), pod półką — niewidocznej. Strzałka, tak jak w ISO, wskazuje przy tym złącze.
Dla czytającego wg ISO jest to trzecia możliwa logika po systemie A i systemie B, i nie pokrywa się z żadną z nich. Dlatego pierwsze pytanie do nieznanego rysunku brzmi nie „co tu narysowano”, tylko „wg jakiej normy go wykonano”.
Praktyczna kolejność przeniesienia
- Znajdź w wymaganiach technicznych odwołanie do normy metody spawania i sięgnij po właściwą tablicę ukosowań.
- Ustal rodzaj złącza po literze, a geometrię ukosowania po numerze.
- Przelicz ramię na grubość obliczeniową, jeśli systemem docelowym jest ISO.
- Sprawdź gatunek stali: bezpośrednich odpowiedników nie ma, są tylko zbliżone — zob. tabelę odpowiedników gatunków.
- Złóż oznaczenie w kreatorze i porównaj z pierwowzorem co do sensu, a nie co do wyglądu.
Rozbieżności terminologiczne między systemami, przez które najczęściej dochodzi do nieporozumień przy omawianiu rysunku, są rozłożone w słowniku PL–RU–UA.
Częste pytania
Dlaczego w GOST nie ma symbolu spoiny na linii?
Bo obowiązuje tam inna logika. ISO rysuje spoinę piktogramem, a GOST 2.312 odsyła do tablicy: litera oznacza rodzaj złącza (С — doczołowe, У — narożne, Т — teowe, Н — zakładkowe), a numer za nią konkretny kształt ukosowania z normy dotyczącej danej metody spawania. Czyli w GOST oznaczenie jest odsyłaczem, w ISO opisuje spoinę samo w sobie.
Co znaczy zapis w rodzaju „Т3-⊿6-50/100”?
Złącze teowe, typ ukosowania nr 3 wg tablicy, spoina pachwinowa o ramieniu 6 mm, przerywana: odcinki po 50 mm z podziałką 100 mm. Znak ⊿ przed wymiarem to właśnie ramię — czyli z, a nie a. Tu kryje się najczęstsza pomyłka przy przenoszeniu na normy europejskie.
Czy ramię wg GOST i wymiar wg ISO to to samo?
Nie, a mylenie ich kosztuje. GOST operuje ramieniem, ISO częściej grubością obliczeniową. Ramię 6 mm wg GOST odpowiada mniej więcej a4,2 wg ISO, a nie a6. Mechaniczne przeniesienie liczby zawyża spoinę półtora raza pod względem nośności i dwukrotnie pod względem masy stopiwa.
Czy można po prostu przerysować stary węzeł wg ISO?
Przerysować oznaczenie tak, pod warunkiem przeliczenia wymiarów. Ale przenieść konstrukcji w całości nie da się bez sprawdzenia: gatunki stali w obu systemach nie pokrywają się składem, a normy europejskie wymagają jeszcze poziomu jakości i klasy wykonania, których na starym rysunku po prostu nie ma. To praca konstruktora, a nie przerysowywanie.
Aktualizacja: