Jak czytać oznaczenia spoin na rysunku
Oznaczenie spoiny to nie obrazek, tylko polecenie złożone z kilku elementów, z których każdy stoi na swoim miejscu nieprzypadkowo. Rozłóżmy je po kolei: najpierw gdzie, potem co, potem ile.
1. Strzałka: gdzie
Strzałka wskazuje linię złącza — styk, naroże albo krawędź. Strona elementu, do której strzałka dochodzi, nazywa się stroną strzałki, przeciwna — stroną przeciwną. To nie jest abstrakcja: w złączu teowym spoinę można położyć po dowolnej z dwóch stron środnika, a rozstrzyga o tym właśnie strzałka.
2. Linia: po której stronie
Tu systemy się rozchodzą i to jest główne źródło pomyłek.
- ISO 2553, system A. Dwie równoległe linie: ciągła i kreskowana. Symbol na ciągłej — spoina po stronie strzałki. Symbol na kreskowanej — po stronie przeciwnej.
- AWS A2.4. Jedna linia. Symbol pod linią to strona strzałki, nad linią — przeciwna. Linii kreskowanej nie ma wcale.
Zwróć uwagę: „pod linią” w AWS oznacza stronę strzałki, co dla przyzwyczajonego do ISO czyta się nieintuicyjnie. Omówienie różnic jest w osobnym artykule o ISO 2553 i AWS A2.4.
3. Symbol: co spawać
| Symbol | Rodzaj spoiny | Kiedy stosowany |
|---|---|---|
| Trójkąt prostokątny | Pachwinowa | Teownik, zakładka, naroże |
| Dwie równoległe kreski | Czołowa bez ukosowania (I) | Cienki materiał do 4–6 mm |
| V | Czołowa z ukosem V | Grubość mniej więcej od 5 do 20 mm |
| Połowa V | Ukos jednej krawędzi | Gdy dostęp jest tylko z jednej strony |
| U | Czołowa z ukosem U | Gruby materiał, oszczędność stopiwa |
| Półkole | Spoina grani | Przejście po grani od strony przeciwnej |
| Koło | Punktowa | Zgrzewanie |
Złożyć dowolny z nich i obejrzeć wynik można w kreatorze oznaczeń.
4. Liczby: ile
Z lewej strony symbolu stoi wymiar spoiny. Litera przed
liczbą jest niezbędna do zrozumienia: a to grubość obliczeniowa,
z to ramię. Zapis a5 i zapis z5 opisują
różne spoiny: z = a · 1,41, a nośność różni się półtora raza.
Z prawej strony symbolu — długość. Dla spoiny ciągłej po
prostu liczba. Dla przerywanej zapis w rodzaju 3×50 (100): trzy
odcinki po 50 mm z podziałką 100 mm między ich początkami.
Oznaczenie a5 ▷ 3×50 (100) z symbolem na linii ciągłej,
kółkiem na załamaniu i liczbą 135 w ogonie czyta się tak: spoina pachwinowa
o grubości obliczeniowej 5 mm po stronie strzałki, przerywana — trzy
odcinki po 50 mm co 100 mm, po całym obwodzie zamkniętym,
półautomatem w gazie aktywnym.
5. Znaki dodatkowe
- Kółko na załamaniu linii — spoina po obwodzie zamkniętym.
- Chorągiewka na załamaniu — spoina montażowa, wykonywana na miejscu, a nie w zakładzie.
- Kreska albo łuk przy symbolu — wymagana obróbka powierzchni: płaska, wypukła, wklęsła.
- Ogon — proces wg ISO 4063, odwołanie do WPS, poziom jakości wg ISO 5817.
Jak się sprawdzić
Po przeczytaniu oznaczenia sformułuj je na głos jednym zdaniem: „jaka spoina, po której stronie, jakiego wymiaru, jakiej długości, czym spawać”. Jeśli choć jedno z pięciu się nie składa — coś zostało pominięte, a lepiej wyjaśnić to, zanim zajarzy się łuk.
Częste pytania
Co zrobić, gdy przed wymiarem nie ma litery?
Zapytać konstruktora, a nie zgadywać. Litera a oznacza grubość obliczeniową, z — ramię, a różnią się 1,41 raza. Na starszych rysunkach litera bywa pominięta i wtedy odczyt zależy od praktyki przyjętej w firmie. Źle odgadnięty wymiar to albo spoina niedowymiarowana, albo zbędny metal i godziny.
Strzałka wskazuje linię złącza czy element?
Linię złącza — styk, naroże, krawędź. Strona, do której strzałka dochodzi, nazywa się „stroną strzałki”. Jeśli spoina jest pachwinowa i można ją położyć po obu stronach środnika, to właśnie strzałka rozstrzyga, po której zostanie wykonana.
Co pisze się w ogonie oznaczenia?
Wszystko, co nie mieści się w symbolach: numer procesu wg ISO 4063 (111, 135, 141), odwołanie do WPS, poziom jakości wg ISO 5817, wymagania badań. Ogon nie jest obowiązkowy: gdy nie ma co wpisać, po prostu się go nie rysuje.
Dlaczego na rysunku są dwa symbole na jednej linii?
Bo spoina jest dwustronna. Jeden symbol stoi na linii ciągłej, drugi na kreskowanej (ISO), albo jeden pod linią, a drugi nad nią (AWS). Symbole mogą być przy tym różne: na przykład z jednej strony ukos V, z drugiej spoina grani.
Aktualizacja: