Przelicznik jednostek spawalniczych
Przeliczanie wielkości spotykanych w dokumentacji AWS i ASME, w kartach amerykańskich urządzeń oraz w anglojęzycznych poradnikach. Tylko to, co spawaczowi naprawdę potrzebne — bez ogólnego konwertera na trzysta jednostek.
Szybka ściąga
| Wielkość | Metryczna | Calowa | Przelicznik |
|---|---|---|---|
| Długość, grubość | mm | inch (″) | ÷ 25,4 |
| Prędkość podawania | m/min | ipm | × 39,37 |
| Przepływ gazu | l/min | cfh | × 2,119 |
| Energia liniowa | kJ/mm | kJ/in | × 25,4 |
| Ciśnienie | bar | psi | × 14,50 |
| Masa | kg | lb | × 2,205 |
| Temperatura | °C | °F | × 9/5 + 32 |
Calowy szereg grubości
| Cale | mm | Gdzie się spotyka |
|---|---|---|
| 1/16″ | 1,6 | Wolfram, cienkie spoiwo |
| 3/32″ | 2,4 | Wolfram, elektrody |
| 1/8″ | 3,2 | Najczęstsza elektroda |
| 5/32″ | 4,0 | Elektrody, wolfram |
| 3/16″ | 4,8 | Wolfram, grube spoiwo |
| 1/4″ | 6,4 | Grubość blachy |
Tu myli się najczęściej. Wielkość odniesiona jest do jednostki długości,
więc przelicza się odwrotnie do intuicji: 1 kJ/mm = 25,4 kJ/cal.
Pomylony kierunek przesuwa wynik 645 razy, a przy takim rachunku podgrzewanie
wyjdzie albo zerowe, albo absurdalnie wysokie. Samo obliczenie sprawdzisz
w kalkulatorze energii liniowej.
O gatunkach stali
Oznaczeń materiałów przelicznik nie tłumaczy — to nie jednostki, tylko różne systemy norm o niepokrywającym się składzie chemicznym. Odpowiedniki EN, GOST, AISI i PN zebrano w osobnej tabeli odpowiedniki gatunków stali, i tam też wyjaśniono, dlaczego „odpowiednik” nie znaczy „to samo”.
Jak korzystać z przelicznika
- Wybierz wielkość z listy „Co przeliczamy” — długość, prędkość podawania, przepływ gazu, energię liniową, ciśnienie, masę lub temperaturę.
- Ustaw kierunek: z metrycznych na calowe albo odwrotnie.
- Wpisz wartość tak, jak stoi w dokumencie, bez zaokrąglania. Wynik pojawia się od razu, a pod nim zależność odwrotna — przydaje się, gdy trzeba przeliczyć kilka liczb w pamięci.
Zaokrągla się dopiero wynik końcowy i do dokładności, z jaką podano oryginał. Przepływ gazu 35 cfh to 16,5 l/min — wpisanie do WPS „16,52” udaje dokładność, której rotametr nie ma.
Przykłady z karty WPS i katalogu
| W dokumencie | Rachunek | Po metrycznemu |
|---|---|---|
| Blacha 3/16″ | 0,1875 × 25,4 | 4,76 mm |
| Drut .035″ | 0,035 × 25,4 | 0,89 mm — w praktyce drut 0,9 |
| Drut .045″ | 0,045 × 25,4 | 1,14 mm — sprzedawany jako odpowiednik 1,2 |
| Podawanie 300 ipm | 300 ÷ 39,37 | 7,6 m/min |
| Gaz 35 cfh | 35 ÷ 2,119 | 16,5 l/min |
| Butla 2900 psi | 2900 ÷ 14,50 | 200 bar |
| Energia 38 kJ/in | 38 ÷ 25,4 | 1,5 kJ/mm |
| Podgrzewanie 300 °F | (300 − 32) × 5/9 | 149 °C |
| Szpula 33 lb | 33 ÷ 2,205 | 15 kg |
Średnice drutu w calach i milimetrach nie pokrywają się dokładnie: .045″ to 1,14 mm, a nie 1,2. Końcówkę prądową i rolki dobiera się do drutu, który faktycznie leży na podajniku — zob. części uchwytu MIG/MAG.
ksi, psi i MPa: wytrzymałość w normach amerykańskich
AWS i ASTM podają wytrzymałość w ksi — tysiącach funtów na cal kwadratowy. Przelicznik to stała fizyczna: 1 ksi = 1000 psi = 6,895 MPa. Przykłady:
- E7018 — „70” to minimalna wytrzymałość na rozciąganie stopiwa 70 ksi: 70 × 6,895 ≈ 483 MPa. W metrycznym wydaniu tej samej normy AWS elektroda nazywa się E4918 — klasę zaokrąglono do 490 MPa.
- ASTM A36 — granica plastyczności 36 ksi: 36 × 6,895 ≈ 248 MPa. Blisko S235, ale to nie ta sama stal — patrz odpowiedniki gatunków.
- Odwrotnie: S355 to 355 ÷ 6,895 ≈ 51,5 ksi.
Uwaga na to, co jest liczone: w klasyfikacji AWS elektrod pierwsze cyfry to wytrzymałość na rozciąganie, a w EN ISO 2560-A — granica plastyczności. E7018 i E 42 4 B nie są więc „70 = 42” — to dwie różne wielkości.
Pułapki przy przeliczaniu
- Energia liniowa w złą stronę. 1 kJ/mm = 25,4 kJ/in, nie odwrotnie; błąd kierunku daje wynik 645 razy za duży lub za mały.
- Różnica temperatur liczona jak temperatura. „Utrzymywać ±50 °F” to ±28 °C: przy różnicy mnoży się tylko przez 5/9, bez odejmowania 32.
- Grubość blachy w „gauge”. Numer gauge to nie jednostka długości: 16 ga stali to 1,52 mm, a 16 ga aluminium 1,29 mm. Zawsze trzeba wiedzieć, jaka tabela gauge obowiązuje.
- Ciśnienie manometryczne i bezwzględne. Amerykańskie karty piszą psig lub psia; manometr reduktora pokazuje nadciśnienie, jak nasze bar na manometrze.
Częste pytania
Co to jest ipm i cfh w amerykańskich kartach katalogowych?
ipm to inches per minute, cale na minutę: tak podaje się prędkość podawania drutu i prędkość spawania. cfh to cubic feet per hour, stopy sześcienne na godzinę: tak mierzy się przepływ gazu osłonowego. Liczby wychodzą nieprzywykłe: 8 m/min to 315 ipm, a 14 l/min to około 30 cfh.
Dlaczego energii liniowej nie przelicza się przez dzielenie przez 25,4?
Przelicza się, ale w drugą stronę niż podpowiada intuicja. Wielkość odniesiona jest do jednostki długości: jeśli długość mierzy się w calach, to na jeden cal przypada jej 25,4 raza więcej niż na milimetr. Dlatego 1 kJ/mm = 25,4 kJ/cal, a nie odwrotnie. Na tym myli się regularnie, a wynik ucieka 645 razy.
Jakie grubości kryją się za calowymi ułamkami?
Najczęstsze: 1/16″ = 1,6 mm, 3/32″ = 2,4 mm, 1/8″ = 3,2 mm, 5/32″ = 4,0 mm, 3/16″ = 4,8 mm, 1/4″ = 6,4 mm. Średnice elektrod wolframowych i elektrod otulonych idą dokładnie tym szeregiem — stąd „dziwne” metryczne 1,6 / 2,4 / 3,2 / 4,0.
Czy to potrzebne, jeśli pracuję tylko wg norm europejskich?
Karty urządzeń i katalogi materiałów dodatkowych bywają amerykańskie także w Europie, a w projektach dla nafty, gazu i stoczni często pojawia się ASME. Poza tym większość filmów i forów spawalniczych jest anglojęzyczna, a tam wszystko podaje się w calach.
Ile to 1 ksi w MPa?
1 ksi = 1000 psi = 6,895 MPa. Elektroda E7018 ma więc wytrzymałość na rozciąganie co najmniej 70 × 6,895 ≈ 483 MPa, a stal ASTM A36 granicę plastyczności 36 ksi ≈ 248 MPa. W drugą stronę dzieli się przez 6,895: 355 MPa to około 51,5 ksi.
Jaki drut metryczny odpowiada .030, .035 i .045 cala?
Po przeliczeniu to 0,76, 0,89 i 1,14 mm; w handlu traktuje się je jako odpowiedniki drutów 0,8, 0,9 i 1,2 mm. Średnice nie są identyczne, więc końcówkę prądową i rolki dobiera się do drutu, który faktycznie jest na szpuli.
Jak przeliczyć różnicę temperatur z °F na °C?
Samo mnożenie przez 5/9, bez odejmowania 32. Tolerancja ±50 °F to ±28 °C, a przyrost o 100 °F to 55,6 °C. Wzór (°F − 32) × 5/9 stosuje się tylko do konkretnej temperatury, np. 300 °F = 149 °C.
Aktualizacja: