Magazyn i transport
Regały, wózki, kontenery, palety i rampy. To ostatni rodzaj prac warsztatu i najbardziej niedoceniany: klient uważa regał za meble, a inspektor za konstrukcję nośną z tabliczką obciążenia.
Z czego składa się regał
Regał paletowy to dwie ramy ze stężeniami i belki między nimi. Cała reszta jest następstwem: perforacja w słupie zadaje podziałkę poziomów, zaczep na belce trzyma ją przed wyskoczeniem, gdy paleta idzie w górę, a stopa z kotwą nie pozwala ramie odjechać od uderzenia.
O kotwach warto powiedzieć osobno, bo uchodzą za asekurację. Regał nie wywraca się od ładunku — stoi tym stabilniej, im więcej na nim leży. Wywraca go uderzenie wózka widłowego w słup, i właśnie przed tym uderzeniem kotwy trzymają.
Sześć rodzajów składowania
Rodzaj regału narzuca nie ładunek, tylko sprzęt. Wózek z masztem standardowym bierze paletę do sześciu metrów i wymaga alejki na trzy; reachtruck bierze wyżej i przejeżdża w dwóch. Od tego zależy, co w ogóle da się postawić, a dopiero potem — co na tym będzie leżało.
Regał wspornikowy jest jedynym bez półki: rura i profil leżą na wspornikach, a długość ładunku niczym nie jest ograniczona poza długością rzędu. Kaseta na blachę rozwiązuje inny problem: blachę trzyma się stojąco, bo ze stosu dolnego arkusza nie wyjmie się bez zdejmowania wszystkiego z góry.
Wózki i pojemniki
Pojemnik żyje ciężej niż regał: upuszcza się go, stawia jeden na drugim, wozi po nierównej posadzce i podnosi dźwigiem za ucha, których w nim nie przewidziano. Dlatego ważniejsza jest w nim nie grubość ścianki, tylko to, jak zrobione są narożniki i dno.
Koła dobiera się do posadzki, a nie do ładunku. Na równym betonie działa poliuretan 125–160 mm; na kostce ze spoinami i na dworze potrzebna jest średnica od 200 i guma, inaczej wózek zakleszcza się w każdej spoinie i zaczyna być ciągnięty siłą.
Z jakich profili i dlaczego
W magazynie spawa się przede wszystkim to, czego nie ma w systemach regałowych: wózki, kontenery, regały wspornikowe pod wymiar, kasety na blachę, rampy. Każdy z tych wyrobów niesie ładunek i dostaje uderzenia, więc profile bierze się z zapasem na poniewierkę, a nie tylko na ciężar.
- Rama wózka platformowego — rura 50×50×3, 4,25 kg/m; przy dużych ładunkach 60×60×4, 6,71 kg/m.
- Pałąk wózka — rura 33,7×3,2, 2,41 kg/m, okrągła, bo tę trzyma się ręką codziennie.
- Kontener siatkowy — rama 30×30×2, 1,68 kg/m, i siatka zgrzewana; narożniki wzmocnione, bo tam uderza widłami wózek.
- Regał wspornikowy — słup z dwuteownika, np. IPE 160, 15,8 kg/m, wsporniki z rury 80×40×3, 5,19 kg/m; przekroje dobiera projektant pod obciążenie wspornika.
- Pokład wózka i rampy — blacha 3 mm, 23,5 kg/m², na rampach blacha ryflowana grubsza.
Regał paletowy i regał wspornikowy to konstrukcje nośne: systemowe regały projektuje się według EN 15512, a stan w użytkowaniu kontroluje według EN 15635. Wyrób spawany na zamówienie pod duże obciążenie dostaje obliczenia i tabliczkę obciążenia tak samo jak systemowy. Masy innych profili są w kalkulatorach profili zamkniętych i dwuteowników.
Węzły i spoiny
- Płyty pod koła — spawane do ramy dookoła, z otworami pod koła wierconymi po spawaniu, żeby rozstaw się zgadzał; koło skrętne i stałe mają różne rozstawy otworów.
- Pałąk — wspawany w ramę albo na tulejach i śrubach; na tulejach da się go zdjąć przy transporcie i wymienić po uderzeniu.
- Ucha do podnoszenia na kontenerach — element podnoszenia: liczone przez projektanta, spawane przez spawacza z uprawnieniami i sprawdzane przed pierwszym użyciem.
- Narożniki kontenera — wzmocnione blachą węzłową; to tam wózek uderza widłami i tam pękają spoiny.
Przy ściance 3 mm reguła 0,7·t daje tylko 2,1 mm, a spoina nośna nie powinna być cieńsza niż a3 — dlatego węzły nośne spawa się właśnie a3: z ≈ 4,2 mm, 0,078 kg stopiwa na metr. Sprawdzi to kalkulator spoiny pachwinowej.
Kolejność wykonania
- Ładunek i sprzęt — co będzie wożone lub składowane, ile waży, jakim wózkiem jest podnoszone, jaka jest posadzka.
- Rysunek — wymiary pod paletę lub pojemnik, koła, uchwyty, tabliczka obciążenia.
- Cięcie i sczepianie — rama na płaskim stole, kontrola przekątnych.
- Spawanie — rama, płyty pod koła, pokład, pałąk.
- Zabezpieczenie — malowanie proszkowe albo cynkowanie przy pracy na dworze.
- Montaż kół i próba — jazda z ładunkiem po docelowej posadzce, sprawdzenie hamulców.
Ochrona przed korozją
Wyposażenie magazynowe traci farbę mechanicznie: uderzenia wideł, zsuwane palety, łańcuchy. Farba proszkowa w żółtym kolorze ostrzegawczym na słupach i narożnikach ma więc dwa zadania — chroni i jest widoczna. Kontenery i wózki pracujące na dworze albo w chłodni cynkuje się, bo odpryski farby rdzewieją tam w tydzień. Pokład z blachy ryflowanej zbiera wodę w rowkach, więc w wózkach zewnętrznych wierci się w nim otwory spustowe.
Typowe błędy
- Koła dobrane na ładunek podzielony przez cztery — jedno wisi, trzy są przeciążone.
- Regał paletowy spawany „na oko” — bez obliczeń, tabliczki i odbioru.
- Ucha do podnoszenia z pręta byle jak — pękają przy pierwszym szarpnięciu dźwigu.
- Brak odbojów przy słupach — pierwsze uderzenie wózka gnie słup regału.
- Pałąk wspawany na sztywno — po uderzeniu wymienia się pół wózka.
Jak policzyć materiał: wózek platformowy 120×80 cm
Wózek platformowy 1200×800 mm: rama z rury 50×50×3 dookoła (4 m) i dwie poprzeczki 0,8 m, pałąk z rury 33,7×3,2 (dwa słupki 0,9 m i poprzeczka 0,8 m), pokład z blachy 3 mm (0,96 m²). Bez kół i płyt pod koła.
| Element | Profil | Długość, m | Szt. | kg/m | kg |
|---|---|---|---|---|---|
| Rama | 50×50×3 | 4,00 | 1 | 4,25 | 17,0 |
| Poprzeczka | 50×50×3 | 0,80 | 2 | 4,25 | 6,8 |
| Słupek pałąka | 33,7×3,2 | 0,90 | 2 | 2,41 | 4,3 |
| Poprzeczka pałąka | 33,7×3,2 | 0,80 | 1 | 2,41 | 1,9 |
| Razem | 30,1 | ||||
| Z zapasem 5 % | 32 | ||||
Profile to 32 kg z zapasem, pokład około 23 kg — sam wózek waży więc ponad 50 kg i tę masę trzeba doliczyć do ładunku przy doborze kół. Kilka wózków naraz policzy kalkulator zestawienia materiałów, a rozkrój rur — mapa rozkroju.
Co dalej
Ramy pod urządzenia i osłony maszyn — ramy i oprzyrządowanie. Podesty, antresole i schody do nich — podesty i estakady. Cena, terminy i powłoka — jak zamawiać.
Częste pytania
Czy tabliczka dopuszczalnego obciążenia na regale jest obowiązkowa?
Tak, i jest to jedyny wyrób działu, o który się o nią pytają. Na tabliczce jest obciążenie poziomu i sekcji, wysokość pierwszego poziomu i data montażu. Bez niej regał formalnie nie jest odebrany, a przy rozbieraniu zawału pytanie „ile na nim leżało” zostanie bez odpowiedzi.
Czy regał trzeba kotwić do podłogi?
Trzeba. Regał nie wywraca się od ładunku — wywraca go uderzenie wózka widłowego w słup. Kotwy trzymają ramę nie tyle przed ciężarem, ile przed tym uderzeniem, i dlatego daje się je nawet regałom o dwóch poziomach.
Czym regał wjezdny jest gorszy od rzędowego?
Kolejką. Do wjezdnego palety wjeżdżają jedna za drugą i wyjąć można tylko ostatnią wstawioną. Gęstość składowania wychodzi dwa razy wyższa, ale asortymentu tak trzymać się nie da — tylko jednakowy towar partiami. Rzędowy jest droższy na powierzchni i wygodniejszy w dostępie.
Po co paleta metalowa, skoro jest drewniana?
Tam, gdzie drewna nie wpuszczają: produkcja spożywcza, strefy czyste, magazyny z wymogiem mycia. Plus tam, gdzie paleta jeździ w kółko latami — drewniana rozpada się w sezon, stalowa przeżywa dziesięć. W zwykłym magazynie jest zbędna i kosztuje pięć razy więcej.
Czy regał paletowy można zespawać samemu?
Regał paletowy to konstrukcja nośna: systemowe regały projektuje się według EN 15512, a w użytkowaniu sprawdza według EN 15635. Spawany na miejscu regał bez obliczeń i tabliczki obciążenia nie przejdzie odbioru, a przy uderzeniu wózka zachowuje się nieprzewidywalnie. Warsztat spawa za to dobrze to, czego nie ma w katalogach: regały wspornikowe pod wymiar, kasety na blachę, wózki i kontenery — z projektem, jeśli niosą duże ciężary.
Jakie koła dobrać do wózka warsztatowego?
Nośność pojedynczego koła liczy się tak, jakby ładunek z wózkiem niosły trzy koła z czterech — na nierównej posadzce jedno zawsze wisi. Wózek 55 kg z ładunkiem 300 kg potrzebuje więc kół po co najmniej około 120 kg każde. Średnicę i materiał dobiera się do posadzki: na gładkim betonie poliuretan, na kostce i na dworze większa guma.
Aktualizacja: